تأثیر مسائل ایدئولوژیک در کیفیت ترجمۀ اخبار عربی (بررسی موردی ترجمۀ خبر شبکۀ الجزیره در خبرگزاری فارس براساس الگوی جولیان هاوس)

نویسندگان

1 دانشیار زبان و ادبیات عربی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

2 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات عربی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

doi
چکیده

یکی از مهم­ترین مسائل چالش‌برانگیز و مورد بحث در فرآیند ترجمه، موضوع دخالت­ها و تأثیرهای ایدئولوژیکی بر این فرآیند است. دخل و تصرف در ترجمه هنگامی رخ می­دهد که یک مترجم پس از رهایی از بافت و سیاق متن زبان مبدأ، بخواهد از ساختار شکلی و محتوایی آن رهایی یابد و آن متن را با توجه به شرایط رسانه متبوع و مخاطبان آن بازنویسی کند و درنتیجه، نقش متن را در زبان مقصد تغییر دهد. در پژوهش حاضر، تلاش می‌شود که نحوۀ تغییرات ایدئولوژیکی و گفتمانی در فرآیند ترجمۀ اخبار عربی به فارسی بررسی شود. برای این منظور، الگوی ارزیابی کیفیت ترجمه «جولیان هاوس» که نگاهی دقیق به وضعیت دخالت­های ایدئولوژیک در متن دارد، به‌عنوان متد تحقیق انتخاب شد. در فرآیند بررسی، یک متن خبری از شبکۀ الجزیره انتخاب و ترجمۀ آن در خبرگزاری فارس به­روش توصیفی و تحلیلی ارزیابی شد. در نمونۀ مورد مطالعه در این پژوهش، ژانر متن چندان دستخوش تغییر نشده است؛ اما به­دلیل دخالت­های مترجم در گفتمان و ایدئولوژی متن مبدأ و تغییر در نوع پردازش آن، سرانجام نقش اصلی متن تغییر یافته و به­صورت متن متناسب با گفتمان و سیاست­های رسانه‌ای خبرگزاری فارس درآمده است. واژگان کلیدی: ترجمه خبری، سیاق کلام، جولیان هاوس، ایدئولوژی، گفتمان، زبان­شناسی نقش­گرا.