تغییر خطبه به نام ائمۀ اثنیعشر (ع): قدرت سیاسی و دین در آغاز حکومت سلطان حسین بایقرا
نویسندگان
1 دانشیار تاریخ دانشگاه اصفهان
2 دانشجوی دکتری تاریخ ایران اسلامی، دانشگاه اصفهان
doi
چکیده
با مرگ ابوسعید گورکانی، سلطان حسین بایقرا پس از 12 سال تلاش موفق شد در 10 رمضان 873 ق هرات را به تصرف درآورد؛ در شرایطی که بازماندگان ابوسعید حاضر به دفاع از خراسان نبودند و هرآن خطر هجوم اوزونحسن به خراسان وجود داشت. او با نیروی اندکی قدرت را در هرات بهدستگرفت؛ نیرویی که بهتنهایی قادر نبود بقای حکومتش را تضمین کند. در این شرایط، یکی از نخستین اقدامات او در هرات، تصمیم به تغییر خطبه به نام ائمۀ اثنیعشر بود؛ تصمیمی که با مخالفت روبهرو شده و کنار گذاشتهشد و بعداً حتی منابع همعصرش کوشیدند نقش او را در این ماجرا حذف کنند و آن را به گروهی خودسر و فرصتطلب نسبت دهند. پژوهش حاضر میکوشد نشاندهد نهتنها شخص سلطان در این ماجرا نقش اصلی را بر عهده داشته، بلکه همراهان شیعیِ او هم چنان نفوذ و پایگاه قدرتی نداشتند که کاری بیش از همراهی سلطان بر عهده بگیرند. هدف اصلی این اقدام، فارغ از اینکه اعتقاد شخصی چه سهمی در آن داشته، استفاده از عناصر شیعی در باورهای عوام سنیمذهب خراسان (تسنن دوازدهامامی) در کنار نیروی شیعیان خراسان و استرآباد برای کسب مشروعیت، حمایت اجتماعی و تثبیت قدرت بودهاست