فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

نقدزیست‌محیطی یکی از نقدهای نوظهور جهان است که با نگاهی بحران‌محور به مسئلة محیط‌زیست در ادبیات می‌پردازد و زیرشاخه‌های متعددی دارد. یکی از این زیرشاخه‌ها حیوان‌محوری است که با نام جهانی انیمالیسم شناخته می‌شود. در پی تشدید بحران‌های زیست‌محیطی پس از انقلاب صنعتی، بسیاری از نویسندگان جهان بر ضرورت توجه به حیوانات و حفظ حیات آن‌ها تأکید کردند که یکی از معروف‌ترین آن‌ها جک لندن، نویسندة آمریکایی است و آثار برجسته او «سپید دندان» و «آوای وحش» نمونه‌های بارزی از این گرایش‌اند. به همین‌ترتیب، صادق چوبک در قلمرو ادبیات ایران، آثار متعددی با محوریت حیوانات منتشر کرده‌است.این پژوهش با نگاهی تطبیقی، با در نظر داشتن معیارهای اخلاق بوم‌گرا شباهت‌ها و تفاوت‌های آثار این دو نویسنده را از منظر نقد زیست‌محیطی حیوان‌محور بررسی می‌کند و به دغدغه‌های اخلاقی عمیق وایدئولوژی‌های بوم‌محور، به‌ویژه در خصوص روابط پیچیده‌ انسان‌ها با حیوانات، می‌پردازد. بدین ترتیب چگونگی بازتاب دو گونة ارتباط صمیمانه و خصمانة انسان با حیوانات را در آثارشان می‌کاود. نتایج تحقیق نشان می‌دهد که هردو نویسنده شکل‌های گوناگون و روایت‌های چندوجهی از حیوان‌گرایی و حیوان‌ستیزی را در داستان‌هایشان به تصویر کشیده‌اند و بر ارزش ذاتی آن‌ها فارغ از نگاه فایده‌گرایانة انسان‌مدار تأکید دارند. دیدگاه لندن و چوبک، هر دو واقع‌گرایانه است، بااین‌حال، چوبک چشم‌اندازی تیره‌تر از آینده طبیعت و مصیبت جانوران ارائه می‌کند و هیچ مسیر روشنی برای نجات آنها نمی‌بیند. این پژوهش به دنبال کمک به گفتمان علمی انیمالیسم، پیوندهای عمیق بین ادبیات، آگاهی محیطی و پویایی پیچیده بین انسان و حیوان و نیاز مبرم به حفظ محیط‌زیست را روشن می‌کند.