کوروش عیلامی ـ انشانی یا کوروش پارسی؟ نگاهی دوباره به بحث‌های پیرامون هویت عیلامی ـ انشانی کوروش دوم

نویسندگان

1 دانشیار گروه تاریخ، دانشگاه فردوسی مشهد

2 استادیار گروه فرهنگ و زبان‌های باستانی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی

3 کارشناس ارشد تاریخ ایران باستان، دانشگاه فردوسی مشهد

doi
چکیده

ورود پارسی‌ها به انشان / پارسه و ارتباط گستردۀ آنان با ساکنان عیلامیِ این سرزمین در جنوب غرب ایران باعث نفوذ فرهنگ و تمدن عیلام در فرهنگ و تمدن هخامنشی به‎ویژه در زمان کوروش دوم و کمبوجیۀ دوم شد. به‎علاوه، ادعاهای کوروش در استوانۀ مشهور خود به زبان بابلی که خود و اجدادش را پادشاهان انشان معرفی می‌کند و ذکرنکردن نام پارس و یا هخامنش در این نوشته، باعث شده است که در سال‌های اخیر تعدادی از اندیشمندان تاریخ ایرانِ پیش از اسلام دربارۀ هویت پارسی کوروش دچار تردید شده و کوروش را دارای هویت عیلامی ‎ـ‎ انشانی بدانند. هرچند که تاکنون نقدهایی بر چنین ادعاهایی نوشته شده است، هنوز این بحث‎ها ادامه دارد. در این مقاله تلاش شده است تا با استفاده از شیوۀ پژوهش‌های تاریخی و با استناد به داده‌های باستان‎شناسی، اسناد و نوشته‌های کهن میان‎رودانی ـ عیلامی، کتیبه‌های پارسی، الواح عیلامی، نوشته‌های یونانی و همچنین پژوهش‌های جدید تاریخی و با ارزیابی بحث‌های موافق و مخالفِ ادعای بالا، به بررسی نظر پاتس در رابطه با هویت انشانی ‎ـ عیلامی کوروش دوم بپردازیم.