بررسی اثر شوک‌های ساختاری (نرخ سود بین بانکی، نقدینگی و درآمدهای نفتی) بر رشد اقتصادی و تورم در ایران

نویسندگان

1 دانشیار گروه اقتصاد نظری دانشکده اقتصاد دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران

2 استادیار گروه برنامه‌ریزی و توسعه اقتصادی دانشکده اقتصاد دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران

3 دانشیار گروه اقتصاد نظری دانشکده اقتصاد دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران

4 کارشناس‌ارشد اقتصاد دانشکده اقتصاد دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران

doi
10.48308/jem.2025.237266.1946
چکیده

نوسانات رشد اقتصادی و تورم تأثیرات زیان‌باری بر اقتصاد یک کشور دارند. از این رو شناخت علل ایجاد این نوسانات از اهمیت بالایی برخوردار است. هر چند مطالعات محدودی در داخل به نقش نرخ بهره در نوسانات اقتصادی پرداخته‌اند، اما در هیچ‌یک از آن‌ها، نرخ سود بین ‌بانکی که معیار دقیق‌تری در مقایسه با نرخ سود تسهیلات یا سپرده است، مورد استفاده قرار نگرفته است. لذا هدف مقاله حاضر، بررسی اثر شوک‌های ساختاری نرخ بهره (نرخ سود بین بانکی)، حجم نقدینگی و درآمد نفتی بر رشد اقتصادی و تورم با استفاده از داده‌های فصلی اقتصاد ایران در دوره 1387:1 الی 1402:4 در چارچوب الگوی خودرگرسیون برداری ساختاری است. یافته‌ها حاکی از آن است که نخست، براساس توابع واکنش آنی، شوک نرخ بهره (نرخ سود بین بانکی) باعث کاهش معنادار رشد اقتصادی در دوره‌های اولیه می‌شود، هر چند تأثیر آن در بلندمدت ناچیز است. دوم، شوک درآمد نفتی و شوک حجم نقدینگی اثر مثبت بر رشد اقتصادی در دوره‌های اولیه بر جای می‌گذارد و اثر شوک درآمد نفتی در مقایسه با شوک حجم نقدینگی، پایدارتر و قوی‌تر است. سوم، شوک نرخ بهره (نرخ سود بین بانکی) باعث افزایش تورم در دوره‌های اولیه می‌شود. چهارم، شوک درآمد نفتی و شوک حجم نقدینگی باعث افزایش تورم می‌گردند، هرچند اثر شوک حجم نقدینگی بر تورم پایدارتر است. با عنایت به این که شوک‌های نقدینگی صرفاً در کوتاه‌مدت بر رشد اقتصادی اثرگذار بوده و در بلندمدت منجر به تورم می‌شوند و همچنین شوک‌های نرخ بهره، تأثیر منفی بر رشد اقتصادی در کوتاه‌مدت داشته و در بلندمدت نیز به تورم دامن می‌زنند، لذا پیروی از قواعد پولی و اجتناب از سیاست‌های صلاحدیدی پیشنهاد می‌شود.