فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

موضوع جایگاه خلیفه و حکومتگران ایرانی در تاریخ‌نوشته‌های مورخان ایرانی، با تعلق حق خلافت به مدعیان آن آغاز می‌شود و سپس با بحث تقسیم قدرت معنوی و دنیوی خلفا و انتقال قسمتی یا تمامی آن به حکومتگران ایرانی ادامه می‌یابد. مورخان، در این مرحله، از نظریه‌پردازی‌های فقهای مذاهب برای توجیه لزوم و بیان چگونگی انتقال قدرت دنیوی خلیفه سود جستند. این بحث، با گذشت زمان و با تأثیر‌پذیری از حکمت عملی، بخشی از اندیشۀ ایرانیان پیش از اسلام دربارة آیین ملک‌داری، به واگذاری قدرت معنوی به علمای دین و حکومتگران ایرانی، انجامید. منظور از پرداختن به این مقاله نشان‌دادن چگونگی تأثیر‌پذیری مورخان از وضع سیاسی و فکری جامعه و تأثیر‌گذاری آن در نوشتارهای تاریخی است. به‌‌طوری‌که، در بررسی سیر تحول نگاه مورخان به جایگاه خلیفه و حکومتگران، می‌توان به تحول در اندیشۀ متفکران نسبت به جایگاه خلیفه و حکومتگران و علل آن پی ‌برد.