فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

رتبه‌بندی داوطلبان آزمون سراسری یکی از مراحل کلیدی در فرآیند پذیرش دانشگاهی است. روش‌های سنتی رتبه‌بندی که بر پایه ترکیب خطی نمرات تراز استوارند، با محدودیت‌هایی نظیر عدم توجه به توزیع داده‌ها و همبستگی میان متغیرها مواجه هستند. این پژوهش با هدف ارتقای فرآیند رتبه‌بندی، از تحلیل مؤلفه‌های اصلی (PCA) برای کاهش ابعاد داده‌ها و از فاصله ماهالانوبیس برای تعیین رتبه داوطلبان بهره برده است. جامعه آماری این مطالعه شامل ۱۲۶,۷۲۸ داوطلبان آزمون سراسری در گروه آزمایشی علوم ریاضی و فنی در سال ۱۴۰۰ بود که پس از حذف داده‌های گمشده در متغیرها، تعداد داده‌های مورد تحلیل به ۱۱۰,۵۵۰ مورد کاهش یافت. داده‌ها پس از پیش‌پردازش، با استفاده از تحلیل مؤلفه‌های اصلی کاهش بعد داده و سپس با روش فاصله ماهالانوبیس رتبه‌بندی شدند. برای تحلیل داده‌ها از نرم‌افزارهای SPSS و پایتون استفاده شد. نتایج پژوهش نشان داد که روش پیشنهادی در مقایسه با روش سنتی، از دقت بالاتری در تفکیک داوطلبان برخوردار است و توانایی حفظ اطلاعات کلیدی را دارد و در نتیجه، زمینه را برای پذیرش دانش آموزانی فراهم کند که از نظر دانش در دروس تخصصی در سطح بالاتری قرار دارند و شایستگی علمی بیشتری برای ورود به دانشگاهها و موسسات آموزش عالی دارند. این یافته‌ها حاکی از آن است که تلفیق تحلیل مؤلفه‌های اصلی و فاصله ماهالانوبیس می‌تواند رویکردی مؤثرتر برای رتبه‌بندی داوطلبان آزمون سراسری ارائه دهد و زمینه‌ساز بهبود روش‌های کنونی شود.