فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

تحریم‌های اقتصادی به عنوان ابزاری برای اعمال فشار بر کشور هدف تحریم به کار گرفته می‌شود و پیامد‌های جبران ناپذیری بر اقتصاد‌ها تحمیل می‌کنند. با توجه به این موضوع، بررسی این پیامد‌ها و چگونگی رویاروی با تحریم‌ها جهت کاهش اسیب‌های وارده به اقتصاد اهمیت بسزایی دارد. لذا هدف این مطالعه بررسی تأثیر تحریم‌های اقتصادی اعمال شده بر اساس کد بین‌المللی کالا توسط ایالات متحده، شورای امنیت سازمان ملل متحد و اتحادیه اروپا برحجم تجارت ایران طی دوره زمانی 1398-1358 است. از نوآوری‌های این پژوهش می‌توان به استخراج شاخصی کمی برای تحریم‌های اقتصادی اعمال شده علیه جمهوری اسلامی ایران با استفاده از روش سلسله مراتبی فازی اشاره نمود. روش سلسله مراتبی فازی یک تکنیک تصمیم‌گیری چند معیاری است که برای اولویت‌بندی و ارزیابی عوامل در شرایط عدم قطعیت و ابهام استفاده می‌شود. در این روش، ابتدا درخت تصمیم تشکیل شده و سپس درصد سازگاری تحریم‌ها محاسبه می‌شود. با به‌کارگیری منطق فازی، داده‌های مربوط به عدد تحریم استخراج گردید و تأثیر این تحریم‌ها بر حجم تجارت جمهوری اسلامی ایران بر اساس کد بین‌المللی کالا با استفاده از الگوهای ترکیبی (داده‌های ترکیبی) مورد بررسی قرار گرفت. نتایج این مطالعه نشان می‌دهد متغیرهای نرخ ارز و تورم بر حجم صادرات غیر نفتی تأثیر مثبت و معناداری دارند. همچنین تحریم‌های اقتصادی اثر منفی و معنادار بر حجم صادرات غیر نفتی دارد و تحریم‌های اقتصادی و نرخ ارز بر حجم واردات جمهوری اسلامی ایران اثر منفی و معنادار دارد و تورم اثر مثبت و معنادار بر حجم واردات دارد. از این رو توصیه می‌شود که از طریق تنوع صادرات به کشورهای دیگر می‌توان به کاهش وابستگی به بازارهای محدود شده توسط تحریم‌ها کمک کرد. برای این منظور، توسعه صنایع داخلی و تولید محصولات با ارزش افزوده بالا، ترویج صادرات غیرنفتی، و توسعه روابط تجاری با کشورهای دیگر از اهمیت بالایی برخوردار است.