کاوشی در سقط جنین عمدی در اجتماعات سنتی: مطالعهای مردمنگارانه در سردشت
نویسندگان
1 استادیار جمعیت شناسی، گروه علوم اجتماعی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
2 دانشجوی دکتری جمعیتشناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
doi
10.22034/jpai.2025.2044159.1376چکیده
سقط عمدی جنین، از جمله پدیدههایی است که ابعاد فردی، جمعیتی، اجتماعی، فرهنگی و حتی سیاسی را در خود دارد. وجود این پدیده در دنیای سنتی، قبل از ورود تکنولوژیهای مدرن بهداشتی، سیاستگذاریهای حکومتی و شیوه اعمال آن از جمله موضوعات قابل تأمل برای جمعیتشناسی انسانشناختی و خود انسانشناسی است. پژوهش حاضر در شهرستان سردشت با نگاهی گذشتهنگر و اکتشافی، با بهرهگیری از روش اتنوگرافی و مراجعه به ماماهای سنتی، زنان سالخورده و سایر آگاهان محلی، سعی در بررسی دانش بومی و تجربیات آنان دارد تا روایتی از دلایل و نحوه انجام سقط عمدی جنین ارائه شود. با 39 نفر مصاحبههای عمیقی انجام گرفت. یافتهها نشان میدهند که سقط عمدی جنین در آن اجتماعات نسبتاً کم یا اندک بوده است. از جمله دلایل سقط در آن اجتماعات مشکلات خانوادگی، کار سنگین، ضعف اقتصادی خانواده، شرم اجتماعی از حاملگی و ناتوانی جسمانی در پرورش فرزند بیشتر بوده است. سقطهای عمدی به روشهای فیزیکی، خوراکی یا با استفاده از طب سنتی در محیطی خانگی با روشها و ابزارهای بسیار ابتدایی انجام میگرفتند. یافتههای این پژوهش نشان میدهد که تمامی اقدامات جمعیتی، در بطن فرهنگ و به میانجی عناصر فرهنگ بومی انجام شده است و به رغم اهمیت و ارزشی که فرزند در اجتماعات ماقبل مدرن داشته است، باز هم زنان اقدام به سقط کردهاند و بر خلاف بُعد ارزشی فرزند و فرزندآوری عمل کردهاند.