انتخاب مدل مرگومیر تصادفی برای جمعیت زنان و مردان ایرانی
نویسندگان
1 دانشجوی دکترای بیمسنجی، دانشکده علوم ریاضی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
2 استاد آمار، گروه بیمسنجی، دانشکده علوم ریاضی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
doi
10.22034/jpai.2024.2027718.1347چکیده
پیشبینی هرچه دقیقتر نرخ فوت از اهمیت قابلتوجهی برخوردار است. هدف از این پژوهش انتخاب بهترین مدل مرگومیر تصادفی کشور ایران با توجه به نتایج حاصل از مقایسه بین خانواده مدلهای لیکارتر و خانواده مدلهای توزیع سن در زمان فوت (ماکسیمم آنتروپی) برای زنان و مردان است. شایان ذکر است که یکی از نقاط قوت مدلسازی به کمک توزیع سن در زمان فوت، این است که به خوبی روند الگوی مرگومیر خاص سنی در ایران را نشان میدهد و پاسخگوی این سوال است که آیا الگوی مرگ در ایران ثابت است؟ باتوجه به هرمدلی که براساس معیارهای ارزیابی کمترین خطا را گزارش کند جدول عمر سال ۱۴۰۰ ایران معرفی و با عملکرد جداول عمر TD88-90 فرانسه و ILT1400 ایران مقایسه میشود. در این راستا از دادههای واقعی مرگومیر ایران مربوط به سالها ۱۳۹۰-۱۳۹۸ برای سنین 0-100 سال استفاده شده است. در نهایت نتیجهگیری شد مدل لیکارتر برای جمعیت مردان و مدل کوری برای جمعیت زنان ایران عملکرد بهتری داشته است. همچنین نتیجهگیری شد جداول موجود در ایران، نرخ مرگومیر بیشتری را گزارش میدهند و استفاده از جدول عمر ارائه شده در این مقاله میتواند برای قیمتگذاری محصولات بیمهای و همچنین محاسبه دقیقتر شاخصهای بیمسنجی (احتمال فوت) مناسب باشد.