فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مطالعه تفاوت‌های قومی در ایده‌آل‌ها و رفتارهای فرزندآوری به دلیل پیامدهایش بر روندها و ترکیب‌های اجتماعی و جمعیتی آینده، توجه جمعیت‌شناسان و سیاست‌گذاران را به‌خود جلب کرده است. در این راستا، هدف از مقاله پیش‌رو تحلیل تفاوت‌های قومی در ایده‌آل‌ها و رفتارهای فرزندآوری در ایران با استفاده از داده‌های پیمایش ملّی خانواده (1397) است. تعداد نمونه شامل 1302 زن 15 تا 44 ساله دارای همسر ساکن در مناطق شهری کشور مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان داد رفتارها و ایده‌آل‌های فرزندآوری گروه‌های قومی مختلف به‌طور معنی‌داری متفاوت است؛ زنان بلوچ و گیلک/مازندرانی به‌ترتیب بالاترین و پایین‌ترین تعداد فرزندان زنده‌بدنیا آمده، اندازه ایده‌آل خانواده و تمایل به داشتن فرزند دیگر را دارند. نتایج تحلیل چندمتغیره بیانگر تأثیر مستقل و معنادار قومیت در ایده‌آل‌ها و رفتارهای فرزندآوری است، هرچند مشخصه‌های جمعیتی، اقتصادی و اجتماعی تأثیر قومیت بر هنجارها و رفتارهای فرزندآوری را اندکی کاهش داده است. این یافته بیانگر تایید فرضیه اثر قومی/ فرهنگی است. با در نظر گرفتن اثرات سایر متغیرها، زنان گیلک/ مازندرانی ترجیحات و رفتارهای فرزندآوری کمتری داشته و در مقابل، زنان کرد، عرب و به‌ویژه بلوچ ترجیحات و رفتارهای فرزندآوری بیشتری دارند. از اینرو، قومیت نقش تعیین‌کننده‌ای در شکل‌گیری ترجیحات و رفتارهای باروری دارد. درنتیجه، توجه به زمینه‌ها و تفاوت‌های قومی باروری در سیاست‌های و برنامه‌های جمعیتی ضرورتی اجتناب‌ناپذیر است.