قومیت و نحوه انتخاب همسر در ایران

نویسندگان

1 دانشیار، گروه جمعیت‌شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 دانشجوی دکتری جمعیت‌شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

doi
10.22034/jpai.2024.2017893.1317
چکیده

الگوهای ازدواج در بستر‌های فرهنگی مختلف به اشکال متفاوتی بروز می‌یابند. پژوهش حاضر در پی آن است که نقش قومیت را بر نحوۀ انتخاب همسر در ایران بررسی‌کند. بدین منظور از داده‌های «پیمایش ازدواج» سازمان ثبت‌احوال کشور (1396-1397) استفاده شد که شامل 9458 نفر مراجعه‌کننده به آزمایشگاه‌‌های انجام آزمایش‌های قبل از ازدواج مراکز استان‌ها (به‌جز تهران) می‌باشد. یافته‌ها نشان داد که 85 درصد از ازدواج‌ها به‌صورت نیمه‌ترتیب‌یافته (انتخاب همسر توسط فرد و تأیید خانواده) بوده است. نتایج آزمون رگرسیون لجستیک چندجمله‌ای نشان داد که پس از کنترل تمام متغیرها، قومیت رابطه خود با نحوه انتخاب همسر هر دو جنس را حفظ کرد. این یافته بر اهمیت رویکرد نظری هنجاری- قومی در مقابل رویکرد نظری همانندی مشخصه‌ها در نحوۀ انتخاب همسر تأکید می‌کند. این مطالعه یافته‌های مطالعات پیشین مبنی بر نقش قومیت در الگوهای ازدواج در کشور را تایید می‌کند و بر اهمیت توجه به آن به‌عنوان یک عامل فرهنگی مرتبط با ارزش‌ها، هنجارها و آداب و رسوم خاص در طراحی سیاست‌ها و برنامه‌های تسهیل‌کننده و تحکیم‌کننده ازدواج تاکید می‌کند.