مطالعه پویایی جمعیت در جوامع باستانی با استفاده از رویکرد دیرین جمعیت‌شناختی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری باستان‌شناسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 دانشیار باستان‌شناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران، تهران، ایران

3 دانشیار گروه جمعیت‌شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

doi
10.22034/jpai.2024.2020180.1323
چکیده

دیرین‌جمعیت‌شناسی، شناسایی شاخصه‌های جمعیت‌شناختی جوامع گذشته براساس یافته‌های باستان‌شناختی است. فرض نخست بازسازی‌های دیرین‌جمعیت‌شناختی این است که تعداد، سن و جنس به‌دست آمده از بقایای انسانی به‌طور دقیق نشان‌دهنده میزان مرگ‌و‌میر جمعیت زنده گذشته است. براساس اصل یکنواخت‌گرایی، فرض می‌شود که ابعاد زیست‌شناختی مرگ‌ومیر و باروری انسان‌ها در گذشته، مانند حال حاضر بوده است. جدا از اهمیت تعداد و میزان رشد جمعیت،تحلیل ساختار جمعیت می‌تواند بینش قابل‌توجهی در مورد شیوه زندگی و فرآیندهای جمعیتی گذشته ارائه دهد. ساختار جمعیتی یک جمعیت به نوبه خود تحت‌تأثیر اثر تجمعی تجربه تاریخی سلامت و بیماری آن جمعیت است. در برخی شرایط، داده‌های جمعیت‌شناختی ممکن است شواهدی از علت خاصی از مرگ ارائه دهند. مرگ‌و‌میر فاجعه‌بار که در نتیجه یک بلای طبیعی یا شیوع یک بیماری با مرگ‌ومیر بالا رخ می‌دهد، مشخصات مرگ‌ومیری ایجاد می‌کند که ساختار سنی کل جمعیت در معرض خطر را منعکس می‌کند. گرچه مهاجرت تأثیر عمیقی بر توزیع جهانی بیماری‌ها و پیامدهایی برای بسیاری از جمعیت‌های بومی دارد، علل فرهنگی دیگر از جمله جنگ نیز می‌توانند ساختار جمعیتی را تغییر دهند. این نوشتار برآن است تا با استفاده از رویکرد دیرین‌جمعیت‌شناسی، مروری بر عوامل موثر در ایجاد و تغییر ساختار جمعیتی جوامع گذشته داشته باشد.