درهمتنیدگیهای ساخت اجتماعی جنسیت و مهاجرتهای مستقل بینالمللی زنان ایرانی
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری جامعهشناسی، دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اجتماعی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران
2 استاد جامعهشناسی، دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اجتماعی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران
3 استادیار جامعهشناسی، دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اجتماعی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران
4 دانشیار جمعیتشناسی، دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اجتماعی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران
doi
10.22034/jpai.2024.2012821.1309چکیده
این پژوهش به مطالعهی درهمتنیدگیهای ساخت اجتماعی جنسیت در مهاجرتهای مستقل بینالمللی زنان ایرانی، براساس پارادایم تفسیری و روششناسی کیفی پرداخته است. روش مورد استفاده نظریهی زمینهای و جامعهی مورد مطالعه زنان مهاجر مستقل ایرانی ساکن در کشورهای توسعهیافتهی غربی بوده است. ابزار جمعآوری دادهها مصاحبهی عمیق و نمونهگیری با روش گلولهبرفی و بهصورت نظری و هدفمند بوده که بعد از 15 مصاحبه اشباع نظری حاصل شده است. مطابق با تحلیلها و یافتههای پژوهش، مقولهی هسته «زن بودگی و انسداد» احصا شده و شرایط سببساز حاکم بر آن «مردسالاری، زن و احساس ناامنی، محدودیتهای جنسیتبنیان، کلیشههای جنسیتی و طرد اجتماعی زنان» بودهاند. نتایج حاکی است که در بستر برهمکنشهای زمینهی اجتماعی و عوامل مداخلهگر، تقابل عاملیت زنانه با ساختارهای مردانه در ایران، راهبرد این دسته از زنان را مهاجرت به فراسوی مرزها رقم زده است؛ محیطی که بهزعم زنان مهاجر مستقل، گشایش انسدادهای مترتب بر زنانگی و خودشکوفائی خویش را در آن جستجو میکردهاند. یافتههای پژوهش حاکی از آن است که فرایند مهاجرت زنان درهمتنیده با جنسیت بهعنوان سازهای اجتماعی فرهنگی است.