فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

شیوع بی‌فرزندی و روند فزاینده آن طی چهار دهه گذشته در سراسر جهان، توجه محققان را به خود جلب کرده است. هدف مطالعه حاضر بررسی و مرور مطالعات صورت‌گرفته در این زمینه در ایران و جهان است. مطالعات در سه بخش میزان بی‌فرزندی، علل و پیامدهای آن دسته‌بندی شدند. اگرچه میزان بی‌فرزندی در کشورهای درحال‌توسعه، کمتر از کشورهای توسعه‌یافته است، اما در دسته اوّل نیز رو به افزایش است. مهم‌ترین علل بی‌فرزندی، شهرنشینی، گسترش آموزش، هزینه‌های فرزندان، برابری جنسیتی، استقلال و رفاه فردی، نگرانی از افزایش جمعیت و پایداری محیط‌زیست، ساختارهای دولت‌رفاه و کمرنگ‌شدن نقش دین و باروهای مذهبی هستند. پیامدهای بی‌فرزندی عمدتاً منفی هستند: همچون افسردگی و اضطراب، اَنگ‌های اجتماعی، طلاق و خشونت همسر. هرچند پیامدهای مثبتی همچون سطوح بالاتر رضایت از زندگی و رفاه نیز گزارش شده است. نکته مغفول‌مانده در مطالعات، نادیده‌گرفتن مردان و نیز عدم ‌بررسی تأثیر این پدیده بر خانواده‌ها و جامعه و تأکید صِرف بر زنان است. مطالعات در مورد بی‌فرزندی در ایران انگشت‌شمارند و آمارهای دقیقی از میزان آن وجود ندارد. آمارهای موجود مربوط به مطالعاتی است که با اهداف دیگری انجام شده‌اند. یافته‌ها حاکی از آن است که بی‌فرزندی هنوز به حدی نرسیده است که تبدیل به مسئله شده باشد، هرچند روندهای آن افزایشی است.