تأثیر مهاجرت داخلی برتغییرات نسبت‌جنسی شهرستان‌های ایران در دوره 1395-1390؛ کاربرد رگرسیون وزن‌دارجغرافیایی‌

نویسندگان

1 دانش‌آموخته دکتری جمعیت‌شناسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 دانش‌آموخته دکتری برنامه‌ریزی فضایی و توسعه شهری، پژوهشگر دانشکده کامپیوتر و مرکز ملی داده‌پردازی و هوش مصنوعی، کالج دوبلین، دانشگاه ملی ایرلند، ایرلند

3 دانشیار جمعیت‌‌شناسی، گروه جمعیت‌شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

doi
10.22034/jpai.2023.1989119.1269
چکیده

مهاجرت یکی از مؤلفه‌های تغییر جمعیت است که به علت فرایند گزینشی بودن، می‌تواند منجر به تغیر نسبت‌جنسی در مبدأ و مقصد مهاجرت شود. هدف این مطالعه، بررسی تأثیر مهاجرت داخلی بر تغییرات نسبت‌جنسی شهرستان‌های ایران و تبیین این اثر با استفاده از رگرسیون وزن‌دار جغرافیایی بوده است. بدین منظور، از داده‌های سرشماری 1390 و 1395 و سالنامه آماری 1395 استفاده شده است. محاسبه تأثیر مهاجرت بر تغییرات نسبت‌جنسی شهرستان‌ها با روش اثر ترکیبی مهاجرت رودریگرز ویگنولی و رو (2018) انجام شده است. یافته‌ها نشان داد که بیشترین تغییر نسبت‌جنسی شهرستان‌ها در سنین 29-15 سال است و تأثیر مهاجرت بر تغییرات نسبت جنسی کل، 29-15 سال و 49-30 سال شهرستان‌ها دارای خود‌همبستگی فضایی است. تحلیل یافته‌ها با استفاده از آزمون رگرسیون وزن‌دار جغرافیایی و مقایسه آن با نتایج آزمون رگرسیون حداقل مربعات، نشان از این دارد که مهاجرت منجر به کاهش نسبت‌جنسی شهرستان‌های با توسعه آموزشی بالاترو افزایش نسبت‌جنسی شهرستان‌های با توسعه اقتصادی-اجتماعی بالاتر شده است. اعمال سیاست‌هایی در جهت کاهش نابرابری‌های توسعه‌ای در حوزه اقتصادی و آموزش عالی می‌تواند منجر به کاهش مهاجرت‌های داخلی و در نتیجه عدم تعادل نسبت‌جنسی در برخی از مناطق مهاجرپذیر و مهاجرفرست شود.