سالمندی در جامعه پرمخاطره؛ سویههای چالشبرانگیز تجربه سالمندی
نویسندگان
1 دکترای جامعهشناسی مسائل اجتماعی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
doi
10.22034/jpai.2023.1972049.1255چکیده
تغییرات جامعه ایرانی طی چند دهه اخیر زندگی روزمره سالمندان را متاثر ساخته است و کشف سویههای پروبلماتیک تجربه سالمندی دارای اهمیت است. در پژوهش حاضر با بهرهگیری از پژوهش کیفی، مصاحبههای عمیق و نیمهساختاریافته با سالمندان و برخی از متخصصان حوزه سالمندی، تحلیلی از وضعیت اجتماعی سالمندان ارائه شده است. نتایج پژوهش حکایت از آن دارد که سالمندی در کشاکش تغییرات اجتماعی روایتی است از سالمندی در جامعه پرمخاطره؛ جامعهای که در آن با تحولات اقتصادی و همچنین تغییرات اجتماعی و فرهنگی و در فقدان حمایت دولت به مثابه نهادی اجتماعی و حمایتگر، سالمندی به تجربهای ناامن و پرمخاطره تبدیل میشود و در چنین جامعهای، سالمندان طبقات تهیدست بیش از همه آسیب میبینند. در جامعه پرمخاطره، نظام بازنشستگی ضعیف و ناامن، و فقر نظام حمایتی و مساعدت اجتماعی از مهمترین ویژگیهای سیاستهای اجتماعی سالمندی است. در اقتصاد تورمی، بیثبات و ناامن نیز سالمندان تهیدست پیامدهای اجتماعی تورم چون فقر معیشتی، سبک زندگی ضرورتمحور، و پیامدهای کالاییشدن سلامت را تجربه میکنند. درنهایت خانواده ایرانی نیز از روند کالاییشدن و غلبه منطق اقتصادی مصون نمانده است و سالمندان در این میدان، ناامنی تعاملات بیننسلی، سالمندآزاری و تنهاشدگی را تجربه میکنند. در چنین شرایط اجتماعی، سیاستگذاری اجتماعی سالمندی بسیار دارای ضرورت است.