بیفرزندی در ایران: یافتهها و راهکارها
نویسندگان
1 دانشیارجمعیتشناسی گروه علوم اجتماعی دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران و محقق افتخاری دانشگاه وایکاتو نیوزیلند و دانشگاه غرب سیدنی، استرالیا
2 دانشجوی دکتری جامعهشناسی اقتصادی و توسعه، گروه علوم اجتماعی دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران
doi
10.22034/jpai.2022.535805.1192چکیده
پدیده "بیفرزندی"بهعنوان یکی از برجستهترین ویژگیهای جمعیتشناختی مرتبط با رفتار باروری و الگوهای فرزندآوری در خانواده نوین و جهان معاصر، موضوع تحقیق حاضر است.اگرچه بیفرزندی در دوران قدیم نیز مشهود بود، اما قرن بیستویکم نه تنها شاهد رشد شتابان بیفرزندی است، بلکه پیشبینیهای جمعیتشناسان نشان میدهد که در سالهای آینده نسبت زوجینی که هرگز صاحب فرزند نمیشوند، روند تصاعدی طی خواهد کرد. در کشور ما به پدیده بیفرزندی معمولا در حاشیه تحقیقات باروری و کمفرزندی پرداخته شده است. تحقیق حاضر بهطورخاص و مستقل بر بیفرزندی متمرکز شده، و بهطور همزمان متاهلین"بدون فرزند" ومتاهلین "خواهان بیفرزندی"را نیز کانون توجه قرار داده است. نتایج این تحقیق نشان داد که الگوی بیفرزندی در جامعه ما هنوز چندان برجسته نیست و در سطح "افراد و خانوادهها" نه تنها تمایل و ترجیحی به آن وجود ندارد، بلکه حتی نسبت متاهلینی که درحال حاضر بدون فرزند هستند نیز اندک است. درعین حال، یافتههای این تحقیق نشاندهنده دغدغهها و چالشهایی همچون بالا بودن آستانه سنی بیفرزندی است که میتواند در آینده سبب افزایش احتمال ناباروری ناشی از بالابودن سن و نهایتا روند فزاینده بیفرزندی گردد.برهمین اساس، روندهای آتی بیفرزندی در ایران، تاحدود زیادی بستگی به این دارد که در سطح کلان "دولت و حکومت" تا چه حد سیاستگذاریهای تاثیرگذار بهمنظور رفع دغدغههای خانوادهها و افراد جوان در زمینه همسرگزینی و فرزندآوری ازجمله در عرصه فرصتهای شغلی و اقتصادی اتخاذ و اجرا خواهد شد.