ازدواج مجدد سالمندان بیوه: مطالعۀ کیفی درک و تفسیر سالمندان از ازدواج مجدد در شهر سقز

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد برنامه ریزی رفاه اجتماعی، دانشگاه پیام نور، ایران

2 استادیار جمعیت شناسی، گروه علوم اجتماعی، دانشگاه پیام نور (بوکان)، ایران

3 کارشناسی ارشد جمعیت شناسی، دانشگاه پیام نور، ایران

doi
10.22034/jpai.2022.546382.1212
چکیده

موضوع این مقاله ازدواج مجدد سالمندان است. هدف آن شناخت دیدگاه سالمندان بیوه و ازدواج مجددکرده دربارۀ ازدواج مجدد با رویکردی تفسیرگرایانه است. این مطالعه در شهر سقز در کردستان ایران انجام شده است. رویکرد روشی این مطالعه کیفی و از نوع اتنوگرافی است. با نمونه‏گیری هدفمند با بیست نفر از زنان و مردان سالمند بیوه/ازدواج مجددکرده مصاحبه‏های عمیقی انجام گرفته است. متون مصاحبه‏ها با روش تحلیل محتوای کیفی متعارف تحلیل شده‏اند. یافته‏های  مطالعه نشان می‏دهند که نوعی رویکرد دوگانۀ جنسیتی نسبت به ازدواج مجدد در میان سالمندان زن و مرد وجود دارد. سالمند بیوه باقی‏ماندن دارای دو شکل خودخواسته و ناچاری است. ازدواج مجدد نیز دارای دو بعد ناچاری و خودخواسته است. آنان در هر دو  حالت ناچارند بیوه بمانند یا ازدواج کنند. ازدواج مجدد سالمندان با موانع متعدد اجتماعی و اقتصادی روبرو است، با اینحال یافته‏ها نشان می‏دهد که ازدواج مجدد پیشروانه نیز در جامعه اتفاق می‏افتد. این خواستۀ سالمندان، در کشاکش با ارزش‏ها و هنجارهای خانوادگی و اجتماعی، سعی در بازکردن فضایی برای خود در حوزۀ عمومی دارد. یافته‏های این پژوهش می‏تواند در راستای تدوین سیاست‏گذاری‏های خرد و کلان اجتماعی برای سالمندان مورد استفاده قرار گیرد.