فرزندپذیری در آینه دیگرانِ مهم: مطالعهای دادهبنیاد از فرآیند مواجهه والدین با فشارهای هنجاری فرزندپذیری
نویسندگان
1 دانشجوی کارشناسی ارشد جمعیتشناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه یزد
2 دانشیار جمعیت شناسی، دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه یزد
3 دانشیارجامعه شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه یزد
doi
10.22034/jpai.2021.527859.1180چکیده
فرزندپذیری یکی از راههای تجربه والدگری بهویژه برای زوجین نابارو است. بهرغم اهمیت جمعیتشناختی فرزندپذیری، تاکنون تحقیقات اجتماعی در ایران، کمتر به ابعاد این موضوع توجه نمودهاند. پژوهش حاضر، برمبنای رویکرد نظریه زمینهای، فرآیند مواجهه والدین فرزندپذیر را با انواعی از فشارهای هنجاری مطالعه میکند. براساس نمونهگیری نظری و هدفمند، با 15 نفر از مادران فرزندپذیر شهر یزد مصاحبه عمیق صورت پذیرفت. دادهها با استفاده از کدگذاری باز، محوری و گزینشی، تحلیل و در قالب خط داستان (شامل 12 مقوله اصلی و یک مقوله هسته) و مدل پارادایمی ارائه شدند. براساس یافتهها، پدیده اصلی پژوهش «رنجیدگی از ترحم دیگران» بود که بهواسطه شرایط علی (نازایی قطعی، قاضیان مشرف به صحنه و ارزش بالای فرزند برای معنابخشی به زندگی) برساخته میشود و زوجین فرزندپذیر در قبال این امر، راهبردهای کنشهای موقعیتی و یا ایستادگی در برابر مشکلات با پوشیدن کفش آهنین را برمیگزینند. با فعالشدن این استراتژیها در بین خانوادههای فرزندپذیر، درنهایت پیشنهاداتی برای فرزندپذیری به خانوادههای مشابه ارائه میشود. یافتهها همچنین بیانگر آن است که اکثر زوجین فرزندپذیر احساسات منفی ناشی از دریافت دلنگرانی از سوی دیگران مهم را تجربه کردهاند. پیشداوری اطرافیان، ناهمراهی خانوادهها، دغدغه در مورد گذشته فرزندخوانده و... برخی از مهمترین زمینههای شکلدهنده به این دلنگرانیهاست.
