بازتاب روابط خویشاوندی و اقتدار اعضای خانوادهی گسترده بر ساختارهای فعالیتی و فضاییِ عمارتهای دورهی قاجار (مطالعهی موردی: عمارت امینی در قزوین)
نویسندگان
1 دکتری تخصصی معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، ، دانشگاه آزاد اسلامی- واحد قزوین
2 دانشیار معماری، دانشگاه آزاد اسلامی- واحد تهران مرکزی
3 مربی گروه معماری دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه شهید بهشتی
doi
10.22034/jpai.2020.243927چکیده
خانوادهی گسترده در خانههای سنتی ایران، با زندگی چندخانوادهی خویشاوند درکنار یکدیگر بود. اقتدار که بهمنزلهی قابلیت تأثیر بردیگران برای انجام خواستههای فردِ تصمیمگیرنده است، بر ساختارهای فعالیتی و فضاییِ خانههای این خانوادههای گسترده تأثیر میگذاشت. هدف پژوهش، شناسایی ساختارهای فعالیتی و فضاییِ خانههای اعیانی دوره قاجار میباشد که مبتنی بر روابط خویشاوندی و اقتدار اعضایخانواده شکل گرفته است. بنابراین سوال اصلی اینست که روابط خویشاوندی و اقتدار اعضای خانواده چه اثراتی بر ساختارهای فعالیتی و فضایی خانههای سنتی داشته است؟روش تحقیق، توصیفی-تحلیلی، تفسیری-تاریخی و پدیدارشناسانه میباشند؛ بدینترتیب که با روش توصیفی- تحلیلی روابط خویشاوندی در عمارتهای قاجاری و عوامل موثر بر ایجاد اقتدار در نظام خانوادهی سنتی ایرانی بررسی و سپس با روش تفسیری-تاریخی از میان منابع موجود، به تبیین مصادیق این الگوها در نظامهای فعالیتی و فضاییِ خانههای سنتی پرداخته شده است. مصاحبههای عمیقی نیز با اعضای خاندان امینی قزوین انجام پذیرفته که با روش پدیدارشناسانه، تأثیرات روابطخویشاوندی و اقتدار میان اعضا بر نظامهای فعالیتی و فضای خانهی امینی تدقیق شده است. نتایج نشان میدهند برخلاف تصور رایجِ نظام مردسری، زنان از اقتدار قابل توجهی در اندرونی برخودار بودهاند؛ و اقتدار در میان زنان بهشکل سلسلهمراتب بوده که نظام فضایی خانه نیز براساس همین ویژگی ساماندهی میشده است. همچنین نظام فضاییِ خانه، تأمینکنندهی انواع حریم فعالیتهای دستهجمعی خانوادههای خویشاوند بوده است.