نقش نیرومحرکه ی مرگ و میر در تحولات ساختار سنی و سالخوردگی جمعیت ایران
نویسندگان
1 استادیار گروه جمعیت شناسی دانشگاه تهران
2 کارشناسی ارشد جمعیت شناسی، دانشگاه علامه طباطبایی
doi
چکیده
این مقاله به مطالعه تغییرات گذشسته و آینده مرگومیر» که به صورت نیرومحرکه دیگری پدیدار خواهد شده و اثر آن بر تغییرات جمعیت ایران میپردازد. پرسش اصلی این پژوهش این است آیا ثابت شدن میزانهای باروری در حدود سطح جانشینی بهتنهایی میتواند جمعیت کشور را تثبیت کند. این پرسش برآمده از یک مساله نظری جمعیتی است که طی سالیان اخیر به گفتمانی اجتماعی- سیاسی تبدیل شده است. مطالعات چندی نشان دادهاند که الگوهای مرگومیر» خصوصا مرگومیر بزرگسالان, نیرومحرکهای مشابه نیرومحرکهی عمومی جمعیت ایجاد و نرخ رشد جمعیت ایران را متاثر خواهد کرد. با استفاده از نظریه جمعیت ثابت و دادههای حاصل از سرشماریهای ایران» این مقاله تلاش میکند به مطالعه چنین پیآمدهای جمعیتی تغییرات مرگومیر و اثری که بر ساختار سنی و افزایش اندازه جمعیت میگذارد بپردازد. نتایج نشان میدهد که افزایش در مقدار مقطعی امید زندگی در بدو تولد از طریق کاهش مرگومیر در دو مرحله اول و دوم گذار مرگومیر ابتدا بازماندگی گروههای همدوره جوانتر و بعد از آن بازماندگی گروههای مسنتر را بهبود بخشیده است. بنابراین این تاثیر بیانکننده این است که در حال حاضر جمعیت ایران در حال تجربه کردن پدیده نیرومحرکه تغییرات مرگومیر و سالخوردگی فردی است که در نتیجه آن شمار جمعیت سالمند سریعتر از جمعیت گروههای جوانتر افزایش مییابد. تفاوتی که نتایج سرشماری 1390 آن را تایید کرده است.
