بررسی تاثیرات سن -دوره-نسلی بر مصرف سرانه چربی در ایران؛ کاربرد مدل چند سطحی خطی تقاطعی
نویسندگان
1 دانشیار گروه جمعیت شناسی دانشگاه تهران
2 دانشجوی دکتری جمعیت شناسی، دانشگاه تهران
3 دانشیار دانشگاه علوم پزشکی دانشگاه تهران
doi
چکیده
اگرچه مطالعه تاثیرات همزمان سن-دوره-نسلی در مطالعات جمعیتی و سلامت از مدتها پیش رایج بوده، مشکل شناسایی مدل همیشه به عنوان مانعی سر راه تشخیص کامل تاثیرات مطرح بوده است. توسعه مدلهای چندسطحی و کاربرد آنها در بررسی تاثیرات سن-دوره-نسلی در چند سال اخیر، راه تازهای را گشوده تا بدون نیاز به اعمال هیچ نوع محدودیتی در مدلها، بتوان به بررسی دقیق تاثیرات همزمان سه عامل مذکور پرداخت. این مقاله با هدف معرفی نسخه خاصی از این مدلها، کاربردی از آن را در بررسی تحولات مصرف سرانه روغنهای خوراکی، به عنوان یکی از مهمترین اقلام غذایی مطرح در گذار جمعیتی-تغذیهای که بر سلامت جمعیت نیز تاثیر میگذارد، به بحث و بررسی گذاشته است. برای این منظور، اطلاعات هزینه و درآمد 212035 خانوار ایرانی در فاصله سالهای 85-1363 مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته است. یافتهها حاکی از افزایش پیوستهی سرانه مصرف روغنهای خوراکی و تغییر الگوی مصرف آن در سالهای اخیر در ایران است. خانوارهای روستایی نسبت به شهری (از سال 1375 به بعد) و خانوارهای دارای سرپرست با تحصیلات پایین نسبت به بالا (از سال 1380 به بعد) سرانه مصرف چربی بالایی داشتهاند. در کنار تاثیرات قابلتوجه دورهای و نسلی، درآمد سرانه خانوار، سکونت روستایی و سن بالای سرپرست خانوار، تاثیر افزایشیِ معناداری بر مصرف سرانه چربی گذاشتهاند. مجموعه این تحولات نیازمند توجه جدی در سیاستگذاریهای مربوط به سلامت عمومی است.
