تحول جمعیت شناختی خانوار در ایران

نویسندگان

1 دانشیار، دانشگاه تهران

doi
چکیده

این مقاله در دو بخش تدوین شده است. در بخش اول, پس از بررسی تعاریف و مفاهیم خانوار و تغییر آن در منابع آماری, اثر این تغییر را در تعداد و بعد خانوار نشان داده و با اطلاع از آن به بررسی مشخصه های عمده خانوار در ایران پرداخته است و از آن میان, تعداد و نوع خانوار, میزان رشد خانوارهای معمولی در مقایسه با میزان رشد جمعیت آنها, ترکیب خانوار بر حسب نفرات ویژگی های سرپرست خانوار را بررسی کرده و یافته های عمده آنها را بر شمرده است. عدم هماهنگی میزان رشد خانوار در فاصله سال های 1370 و 1375 با جمعیت آنها, مهم ترین یافته این بخش از مقاله است که کم شماری جمعیت در سرشماری 1375 یا استخراج نادرست بخشی از داده های آن سرشماری را مطرح می سازد. علاوه بر آن کاهش بعد خانوار و خانوارهای پر عضو, افزایش خانوارهای فاقد شاغلی که سپرست زن داشته اند و نیز افزایش نسبت سرپستان غیرفعال این قبیل خانوارها در کنار اهمیت یافتن فعالیت های بخش خصوصی, از مهم ترین یافته های این بخش است.در مورد تحول خانوار در آینده, ناکارآمدی روش های معمول پیش بینی بعد و تعداد خانوار, به دلیل ناهماهنگی ابعاد خانوار با پیامدهای کنترل باروری و اثرپذیری پیش بینی ها از تغییر تعاریف و مفاهیم, مورد تاکید قرار گرفته و با تلفیق یافته های این روش با روش های دیگر از جمله روش های رگرسیونی و روش هماهنگ سازی تغییرات بعد خانوار با تغییرات باروری در آینده تلاش کرده است تا تعداد خانوارها و ابعاد آن را در مقاطع پنج ساله تا 1400 به دست آورد.