نقدی بر حقوق جنگ و صلح در اندیشة هوگو گروسیوس
نویسندگان
1 دکتری حقوق بینالملل، عضو هیئتعلمی مؤسسة مطالعات و پژوهشهای بازرگانی
doi
10.22059/jplsq.2015.53723چکیده
بسیاری هوگو گروسیوس را پدر حقوق بین الملل خوانده اند. می توان گفت رسالة حقوق جنگ و صلح او مبیّن نظریة عمومی حقوق بینالملل است. در این پژوهش سعی شده است دیدگاههای گروسیوس دربارة رابطة حقوق طبیعی و حقوق موضوعه، جنگ و اخلاق، و نیز ارادة انسان و عدالت طبیعی نقد شود. گروسیوس در هر دو حوزة «حقوق بر جنگ» و «حقوق در جنگ» آرایی ارائه میکند که شاید در نگاه نخست برای دوران کنونی کاربردی نباشد، لیکن، واقع امر آن است که آرای او در تحول فلسفة حقوق نقش بسزایی داشته است؛ مضافاً اینکه، با توجه روزافزون حقوق بینالملل به حقوق بشر، بهویژه طی نیم قرن گذشته، حقوق طبیعی و اخلاق بهتدریج جایگاهی جدید (هرچند نه دقیقاً مانند گذشته) در نظام حقوق بین الملل یافته است. اگر آرای گرسیوس را در مجموعة اوضاع و احوال زمانِ او بررسی کنیم، بسیاری از انتقادات وارد بر آنچه را او با استناد به مفهوم «تجویز» در زمینة حقوق تخاصم مشروع شمرده است رد میکنیم. با چنین رویکردی، حتی میتوان نخستین رد پاهای صلاحیت جهانی را هم در آرای او یافت.