نظریه اعتباریات علامه طباطبایی و نظام حقوقی- سیاسی جامعه
نویسندگان
1 دانشیار دانشکدة علوم اجتماعی دانشگاه تهران
2 دانشجوی دکتری دانشگاه تهران
doi
10.22059/jplsq.2015.53724چکیده
علامه طباطبایی از جمله متفکران بزرگ اسلامی است. او، با ارائة نظریة اعتباریات، تحول بزرگی در عرصة معرفتشناسی فلسفة اسلامی ایجاد کرد، که نتایج آن بر حوزههای گوناگون علوم انسانی، بهویژه حقوق عمومی، تأثیرگذار است. علامه طباطبایی، با بحث پیرامون اعتباریات اجتماعی، به بررسی مفاهیم و مقولاتی میپردازد که از عناصر مطرح در حوزة حقوق عمومی و به نوعی بیانگر نگاه ایشان به نظام سیاسی و ساختار حکومتی است. در نظر علامه طباطبایی، اعتباریات مفاهیم جعلشدة ذهن آدمی است در برابر مفاهیم حقیقی، که مصداق آن باواسطه یا بیواسطه در عالم خارج تحقق دارد. اعتباریات در مباحث حقوقی و اجتماعی با تعریف آن در برابر مقولات اولی ذهن فرق دارد. اعتباریات در حوزة حقوق همان مفاهیمی است که انسان در حوزة جامعه و سیاست میسازد و محل بحث آن در حکمت عملی است. از این رو، پرسش بنیادین نوشتار حاضر بر این محور استوار است که، با توجه به نظریة اعتباریات علامه طباطبایی، نظر ایشان دربارة نظام حقوقی- سیاسی جامعه چیست؟ و ایشان چه مدل حکومتی را تأیید میکنند؟