تحلیل استناد به عدالت، در آثار فقهی و آراء قضایی در حقوق مالی زوجه

نویسندگان

1 استاد گروه فقه و حقوق خصوصی، دانشگاه شهید مطهری، تهران، ایران.

2 دانشیار گروه فقه و حقوق خصوصی، دانشگاه شهید مطهری، تهران، ایران.

3 دانشجوی دکتری فقه و حقوق خصوصی، دانشگاه شهید مطهری، تهران، ایران.

4 دانشیار گروه حقوق، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.

doi
10.22034/ejs.2024.481155.1952
چکیده

زمینه و هدف: عدالت به معنای رعایت استحقاق‌ها، جایگاه و نقش آن، همیشه در استنباط‌های فقهی و تفسیر و اجرای قوانین محل بحث بوده است. هدف مقاله حاضر شناخت اهمیت و جایگاه عدالت در مراحل مختلف استنباط، تفسیر و اجرای قوانین در حقوق مالی و غیر مالی زوجه و معرفی عرف از نگاه درون فقهی به‌عنوان معیاری برای تشخیص عادلانه بودن حکم و یا رأی در حوزه حقوق مالی و غیر مالی زوجه است. مواد و روش‌ها: روش مقاله توصیفی تحلیلی است. مواد و داده‌ها کیفی است و از فیش‌برداری کتابخانه‌ای در گردآوری مطالب استفاده شده است. ملاحظات اخلاقی: در نگارش مقاله، اصالت متون، صداقت و امانت رعایت شده است. یافته‌ها: با توجه به‌علت حکم بودن عدالت، جنبه ایجابی و سلبی آن به‌صورت کلی و بخصوص در حقوق مالی و غیر مالی زوجه مورد استناد فقها بوده است. در آراء مختلف قضایی نیز دادرسان در مقام تفسیر و اجرای قانون به عدالت عنایت ویژه‌ای داشته‌اند. نتیجه: با توجه به زیربنای قانون تشریع بودن عدالت و استناد زیاد فقها به آن در نوشته‌های فقهی، می‌تواند یک قاعده استنباطی در مقام استنباط و در مقام تفسیر و اجرای قانون باشد و همچنین با توجه به متون دینی، عرف می‌تواند معیار تشخیص عادلانه و ظالمانه بودن حکم در حقوق مالی و غیر مالی زوجه قرار گیرد.