فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

دهخدا و برشت که با یکدیگر همعصر بودند، با وجود زندگی در دو سرزمین متفاوت، فراز و نشیب‌های مشابهی را پشت سر نهادند و هر دو دوران ظلم و استبداد خودکامگان، جنگ، فقر و قحطی و تلخی تبعید را چشیدند. این مشابهت در تجربه‌ی زیسته‌ی آنان و همچنین مبارزه‌ی همیشگی برای آزادیخواهی که در شعرشان نیز نمود یافته، موجب شده تا درونمایه‌ی دو شعر مشهور آنان یعنی «یاد آر ز شمع مرده یار آر» و «به آیندگان» با یکدیگر شبیه باشد. آنها نخست به توصیف دوران تاریک خود می­پردازند و از ناآگاهی و عدم مسئولیت­پذیری مردم شکوه می­کنند، سپس برای تنویر افکار عمومی مبارزات خود با حاکمان ظالم را برمی­شمرند. دهخدا بر آن است که با وجود جو خفقان، او و همقطارانش دین خود را ادا نموده­اند و در این راه حتی از جان خویش گذشته­اند، حال آنکه برشت اذعان می­کند تلاشش با وجود توان اندکی که داشته، کافی نبوده است. هر دو شاعر با اطمینان از اینکه این روزگار سیاه سر می­آید، از آیندگان می­خواهند که آنان را یاد کنند.