اختلال گفتمانی در افراد آسیب‌دیده مغزی نیمکرۀ راست: شواهدی از پردازش بندهای موصولی

نویسندگان

1 دکتری زبان شناسی،پژوهشکده دانشنامه نگاری، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران، ایران.

doi
10.22059/jolr.2023.352485.666818
چکیده

در دیدگاه‌های پیشین، نیمکرۀ چپ، نیمکرۀ غالب و پردازشگر اطلاعات مختلف زبانی قلمداد می‌شد؛ اما مطالعات اخیر نشان می‌دهند که نیمکرۀ راست نیز در پردازش­های مرتبط با زبان نقش دارد. آسیب نیمکرۀ راست می­ تواند بر مهارت­ های مرتبط با زبان تأثیرگذار باشد. هدف پژوهش حاضر بررسی اختلال گفتمانی در بزرگسالانی با آسیب مغزی نیمکرۀ راست از طریق پردازش بندهای موصولی بود. پژوهش حاضر توصیفی-تحلیلی و از نوع کمی است. جامعه آماری شامل 10 بزرگسال سالم و 10 بزرگسال فارسی‌زبان با آسیب نیمکرۀ راست بود که به صورت نمونه در دسترس هدفمند انتخاب شدند. آزمون­ های پژوهش شامل آزمون های غربالگری و آزمون-های سنجش سرعت پردازش ساخت ­های موصولی بود که از طریق نرم‌افزار DMDX انجام شد. تحلیل داده‌ها با روش ­های آماری تحلیل واریانس دوراهه، آماری تی دو گروه مستقل و تی جفت نمونه­ ای صورت گرفت. در ساخت­ های موصولی فاعلی، تفاوت سرعت پردازش مقوله­ ها، بندهای موصولی و جملات موصولی بین دو گروه آزمایش و کنترل معنی ­دار نبود (05/0P>)؛ اما در جملات موصولی مفعولی این تفاوت سرعت پردازش ­ها بین دو گروه آزمایش و کنترل معنی­دار بود (05/0P<). در ساخت­ های موصولی فاعلی و مفعولی پس از بافت مبتدایی، تفاوت سرعت پردازش مقوله ­ها، بندهای موصولی و جملات موصولی بین دو گروه آزمایش و کنترل معنی­ دار بود (05/0P<) در گروه آزمایش تفاوت سرعت پردازش بندهای موصولی و جملات موصولی فاعلی و مفعولی با و بدون بافت مبتدایی پیشین معنی­دار بود (05/0P<). یافته­ های پژوهش شواهدی از تأثیر منفی آسیب مغزی نیمکرۀ راست بر مهارت گفتمانی ارائه می­کند. همچنین، افراد آسیب‌دیده مغزی نیمکرۀ راست در پردازش ساخت­ های پیچیدۀ زبانی دارای عناصر ارجاعی مانند ساخت­ های موصولی نسبت به افراد سالم همتا دچار دشواری بیشتری هستند