زن افغان در آیینه ادبیات، خوانش نقد جغرافیایی در هزار خورشید تابان و مدرسه‌ی زیبایی کابل

نویسندگان

1 گروه فرانسه و روسی دانشگاه اصفهان، اصفهان،‌ایران

2 گروه فرانسه و روسی دانشگاه اصفهان، اصفهان،‌ایران

doi
10.22059/jor.2023.350892.2357
چکیده

زنان افغانی در دوره‌های مختلف شرایط متفاوتی را تجربه کرده‌ وطی دو مرحله حکومت طالبان بر افغانستان، فعالیت و حضور آنان در جامعه به شدت سرکوب شده است. محرومیت از تحصیل، کار و فعالیت اجتماعی، اسارت در خانه، ازدواج‌های اجباری، خشونت در مقابل عدم تمکین وغیره از جمله مشکلاتی است که زنان افغانی با آن دست و پنجه نرم می‌کنند. به همین دلیل نویسندگان و مدافعین حقوق زنان، با نوشتن رمان‌ها و مقالات، فضای مرد‌سالارانه افغانستان را به تصویر کشیده و با نقل روایت‌های واقعی به دفاع از زنان این سرزمین می‌پردازند. خالد حسینی نویسنده افغان-آمریکایی با رمان معروف خود به نام هزار خورشید تابان سعی در بازنمایی سرگذشت این زنان و فضای مردسالارانه در کشور افغانستان دارد. دبورا رودریگز به‌عنوان یک آرایشگر آمریکایی با نوشتن کتاب مدرسه‌ی زیبایی کابل به شرح خاطرات اقامت خود در افغانستان پرداخته است و روایت نقش زنان این سرزمین و رنج و مشقت‌هایشان را در آیینه‌ی ادبیات به منصه‌ی ظهور می‌رساند. در این میان  نقش مکان و فضا در  ایجاد  این دو اثر ادبی با بهره گیری از  نقد جغرافیایی  بسیار حائز اهمیت است. این پژوهش، با بررسی تصویر «خود» و «دیگری»  در دو اثر و نمودهای آن در فضای کشور افغانستان سعی دارد؛ تأثیر مطالعات فرااستعماری در تحلیل نگاه مهاجر و نگاه بومی را مورد بررسی قرار دهد. همچنین  چگونگی گذار از توصیف فضای واقعی به  فضای خیالی در خصوص زن افغان در ذهن مهاجر غربی  و تاثیر آن بر خواننده مورد تحلیل قرار می‌گیرد.