بافت و خلاقیت استعاری: کاربست اصل فشار انسجام بر تنوع استعارهها در متون خبری زبان فارسی در چارچوب معناشناسی شناختی
نویسندگان
1 استادیار گروه زبانشناسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
doi
10.30465/ls.2024.48058.2176چکیده
بافت عنصری اساسی در خلق معنای استعاری در موقعیتهای گفتمانی پویا تلقی میشود. نوشتار حاضر با هدف بررسی نقش عناصر بافتی در ایجاد خلاقیت استعاری در عناوین و متون خبری زبان فارسی با بهرهمندی از اصل فشار انسجامِ کووچش (2015) انجام میشود. دادههای مورد نیاز از سایتهای خبری کشور جمعآوری شده و بر اساس الگوی بافتی کووچش (2015)، نوع بافت دخیل در ایجاد عبارات استعاری تعیین میگردد و سپس در چارچوب معناشناسی شناختی مورد تجزیه و تحلیل قرار میگیرند. نتایج حاصل از تحلیل دادهها نشان میدهد که خلق استعارههای بدیع در متون خبریِ مورد مطالعه تحت تأثیر عناصر مربوط به فشار بافتی از قبیل مؤلفههای فرهنگی، ایدئولوژی، آب و هوا، جغرافیا، موضوع گفتمان، عناصر گفتمانی، بافت مکانی و زمانی گفتمان و همچنین تحت تأثیر فشار بدنمندی صورت میپذیرد. در این میان، پیشزمینهسازی به عنوان فرایندی شناختی بر مبنای تجارب بدنمند مشترکِ بین افراد یک جامعه (بافت همگانی) و یا بر پایة ویژگیهای منحصر به فرد جسمانی نظیر معلولیت جسمی، نابینایی و چپدستی به عنوان بافت محلی شرایط مناسب جهت بکارگیری عبارات استعاری خاصی را فراهم مینماید. به علاوه، نگاشت مفهومی در متون خبری بررسی شده تابع محدودیتهایی است که از جانب فرهنگ، ساختار بدن و اصل ناوردایی اعمال میشود.
