راهبردهای ترجمه در بازنمایی احساس «عشق» در رمان از انگلیسی به فارسی (رویکرد نشانه‌شناسی فرهنگی)

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری زبانشناسی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی

2 عضو شورای عالی علمی مرکز دایرت‌المعارف بزرگ اسلامی و سفیر ایران در سازمان یونسکو

3 عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی

doi
10.30465/ls.2023.44366.2110
چکیده

پژوهش حاضر با تمرکز بر مفهوم «عشق» سعی دارد با اتخاذ رویکردی میان‌رشته‌ای بر اساس آرای اکو (2003) و توروپ (2000) میان ابعاد فرهنگی و زبانی مفاهیم عاطفی و نشانه‌شناسی ترجمه پیوندی برقرار سازد تا کاربرد راهبردهای پیشنهادی در ترجمة فرهنگی را در این حوزه بسنجد و به این پرسش‌ها پاسخ دهد: میان دو جامعه انگلیسی‌زبان و فارسی‌زبان در کاربرد واژه‌های هم‌ارز »عشق« چه تفاوت‌هایی است و مترجم برای ترجمة واژة «عشق» چه راهبردهایی برمی‌گزیند . بدین منظور، 18 واژه مرتبط با «عشق» طبق جانسون لیرد و اوتلی (1989) در پیکره‌ای از 4 رمان برگزیده و ترجمه آنها انتخاب شد و ارتباط آنها با هم‌ارزشان در فارسی تحلیل شد. مشخص شد 12 مورد در زبان فارسی هم‌ارز متناظر دارند و 6 مورد هم‌ارز متناظر ندارند. طبق یافته‌ها مواردی مانند اشتیاق شدید، عشق ملایم توام با دلسوزی، هوس زودگذر نسبت به فردی غریبه، کشش دوطرفه و علاقه دیوانه‌وار در انگلیسی نقش پررنگ‌تری داشته و در عوض در فارسی مولفه‌هایی همچون تعهد به معشوق و زناشویی برجسته‌ترند. در چنین وضعیتی مترجم از راهبردهایی مانند تفسیر مفهوم واژه در زبان مقصد، افزایش و استفاده از ترکیبات عطفی و در مواردی با توجه به بافت فرهنگی زبان مقصد از آرایه‌های زبانی موجود بهره می‌گیرد.