بررسی ارتباط معنایی واژگانی در غزل‌های حافظ

نویسندگان

1 گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

2 گروه زبان و ادبیات فارسی- دانشکده ادبیات و علوم انسانی

3 گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد ایلام، ایلام، ایران

doi
10.30465/ls.2022.32867.1897
چکیده

بررسی متون ادبی بر پایة نظریه‌های زبان‌شناختی با توجه به پایة علمی و تجربی آن‌ها در خوانش‌، کشف معانی و بازنمایی نتیجه‌بخش و دقیق‌ است. بر این اساس بررسی روابط معنایی یکی از مؤلفه‌های اصلی معنی‌‌شناسی در نمایاندن شگردهای زبانی و معنایی، پایة نظری پژوهش حاضر در بررسی دیوان حافظ به‌عنوان پیکرة مورد تحقیق درنظر گرفته شده‌است. در پژوهش حاضر که روش توصیفی-تحلیلی(Descriptive analysis) مورد استفاده قرار گرفته‌است، هدف، تبیین و تحلیل چگونگی روابط معنایی واژگان، میزان بسامد و تأثیر آن‌ها بر انسجام متن و گردش حول هستة موضوعی بوده‌است. نتیجة این پژوهش نشان می‌دهد که اشعار او با توجه به بسامد بالای انواع روابط معنایی و عنصر تکرار در سطح واژگانی، عبارت و جمله، برای آموزش زبان به زبان‌آموزان فارسی کاربرد دارد و این قابلیت در آن دیده می‌شود. هم‌چنین وجود روابط معنایی واژگان در محور عمودی هر غزل نشان‌دهندة انسجام متنی در غزل‌های بررسی شده‌است. برطبق تحلیل انواع روابط معنایی که از دیگر ویژگی‌های این پژوهش است، بسامد مؤلفة چندمعنایی که با توجه به شمول آن بر صنایع ادبی، به‌نظر می-رسید کاربرد بیشتری داشته‌باشد، کمتر از حد انتظار است.