فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

این مقاله بر اساس متن‌های ایرانی میانۀ مانوی و با رویکردی متن‌شناسانه به بازشناخت معنا و کاررفت چند واژۀ دانشورانه/ دانش‌واژه در فرشته‌شناسی مانوی، به‌ویژه لغت «فرشته» (frystg, fryštg) و «فرستاده» (frystg, fryštg)، می‌پردازد. کاربرد یک لفظ برای دو معنا و/ یا انگاره در مکتوبات مانوی نتیجۀ بازتعریفی بود که هر یک از جماعت‌های مختلفِ مانوی از دو انگارۀ «فرشته» و «فرستاده» ارائه داده بودند. مقاله نشان می‌دهد واژۀ ایرانی frys/štg در ادبیات ایرانیِ مانوی تحت تأثیر مکتوبات سریانی بازتعریف شده و گسترش معنایی یافته است؛ بازتعریفی که می‌توانست از یک رسول یک فرشته و از آن فرشته یک شاه بیافریند. در اینجا، واژه‌های دانشورانۀ خدا، خداوند، بغ، و بغ‌پور را نیز بررسی کردیم و نشان دادیم این لغات عالمانه در چه بافتارهایی ظاهر می‌شوند و به چه مصداق‌هایی اشاره دارند. بررسی ما گویای آن است که همۀ این دانش‌واژه‌ها نه تنها برای فرشتگان (ملائکه) و شخصیت‌های تاریخی (مانند شخص مانی و رهبران و بزرگان مانوی و همچنین رسولان پیشین) به کار می‌رفته، بلکه دایرۀ شمول آن دست‌کم یکی از ایزدان مانوی، یعنی «فرستادۀ سوم»، را نیز در بر می‌گرفته است.