بررسی پیشینه تاریخی مطالعات قرآنی و جایگاه قرآن نزد علویان ترکیه

نویسندگان

1 دکتری فلسفه اسلامی دانشگاه اینونو ترکیه؛ و دانشجوی دکتری تفسیر و علوم قرآن، جامعه المصطفی العالمیه، پژوهشگر مرکز پژوهشی بین¬المللی امام مبین (نویسنده مسئول).

2 دکتری شیعه¬شناسی، مدیر و عضو هیات علمی مرکز پژوهشی بین¬المللی امام مبین.

3 استاد حوزه علمیه قم.

doi
qhs.2025..1195838
چکیده

تاریخ علویان ترکیه با فرهنگ و ادبیات بکتاشی و قزلباش، پیوندی عمیق دارد و از عادات و رسوم ترکمن‌ها نیز تأثیر پذیرفته است. توصیه­های رسیده از حاجی بکتاش­ولی، عموما مستند به آیات و روایات می‌باشد. همچنین توصیه به قرآن کریم که آئین نامه زندگی یک مسلمان است در کلمات بزرگان علوی، فراوان دیده می‌شود. منابع تاریخی و نصوص علویان اعم از کتب دینی و ولایت­نامه­ها و مناقب­نویسی شیوخ علوی و بکتاشی، آکنده از معارف قرآن و اهل بیت علیهم السلام است. لذا علویان عمل به دستورات قرآن را چه از نظر اخلاقی و چه از نظر اعتقادی، ضروری می‌دانند. در سیر تحولات و تطورات تاریخی علویان می شود دید که آن‌ها به تفسیر قرآن نیز پرداخته‌اند و در سخنان خود از آیات به‌عنوان شاهد مثال، استفاده می‌کنند. هرچند گرفتاری­های تاریخی علویان با حکومت­های محلی، باعث شده است که آنها، افکار واقعی خود را مخفی بدارند و مخالفین­شان نیز تا توانسته­اند انواع تهمت­ها و تحریف­ها را در حق ایشان روا بدارند، اما اعتقاد به قرآن کریم به عنوان کتاب آسمانی مسلمانان و قبول داشتن همه آیات قرآن و فرامین آن، و هر آنچه در سنت رسول الله صلی الله علیه و آله آمده است، مورد قبول علویان می‌باشد. این تحقیق که به صورت مطالعات کتابخانه و میدانی با روش توصیفی و تحلیلی تهیه گردیده است در صدد بازشناسی باورهای قرآنی علویان ترکیه در منابع تاریخی و با بهره­گیری از نصوص و متون ایشان، می­باشد.