تطور روایت عبدالله بن ابی سرح در متون دینی و ادبی

نویسندگان

1 دانشیار دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.

2 دانشیار دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.

3 دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد زنجان، دانشگاه آزاد اسلامی، زنجان، ایران.

doi
qhs.2025.1126204
چکیده

در این مقاله نخست به عبدالله بن ابی السرح و واکنش او در برابر آیات تـــوصیف خلقت انسان در سورة مؤمنون می­پردازیم، سپس به نقل اخباری دربارة او و نوع توصیفی که نویسندگان و ادیبان مختلف دربارة عملکرد او داشته­اند. آیا آن را تأیید کرده و انسان را مجاز به انجام چنین کاری و ابراز چنین واکنشی کرده­اند یا رفتار او را نقد کرده، نشان از بی­خبری و غلبة نفس شیطانی دانسته­اند. دو فرضیة مهم در پژوهش حاضر وجود دارد: 1. شخصی به نام عبدالله ابن مسعود وجود داشت و پس از شنیدن آیات زیبای قرآن به وجد آمده و چنین عملی از وی سر زده است، پیامبر با درایت کامل، مانع چنین عملی شده و اجازه نداده است تا قرآن براساس خواسته­های فردی قرائت شود؛ 2. عبدالله بن ابی­سرح چنین کاری را انجام نداده است؛ اما پژوهشگران و مفسّران قرآن کریم برای نشان­دادن تهدیدهایی که برای ثبت قرآن وجود داشت و مبارزة پیامبر (ص) و حضرت علی (ع) با این نوع اقدامات، آن را در تاریخ ثبت کرده­اند. یافته­های تحقیق پیرامون فرضیه­های پژوهش است و آنها را تأیید یا رد می­کند. شیوة پژوهش، تحلیل محتوایی (Content Analysis) است. در این روش با استفاده‌ از مطالعة منابع موجود و کسب آگاهی‌های لازم دربارة موضوع مورد بحث به تحلیل و بررسی آن می‌پردازیم.