تبیین زیباییشناسی کریپتوآرت، بر پایه تمایز ویژگیها و نقش ذوق ادراکی در ایجاد ارتباط علّی؛ از منظر فرانک سیبلی
نویسندگان
1 دانشجو دکتری، گروه فلسفه هنر، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
2 استاد تمام، گروه طراحی پارچه و لباس، واحد یزد، دانشگاه آزاد اسلامی، یزد، ایران
3 استاد تمام، گروه پژوهش هنر، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
4 استاد یار، گروه نقاشی، واحد شیراز، دانشگاه آزاد اسلامی، شیراز، ایران
doi
10.30486/PIA.2025.140408111223138چکیده
تحولات هنر دیجیتال در دو دهه اخیر به ظهور «کریپتوآرت» مبتنی بر فناوری بلاکچین انجامیده؛ پدیدهای که غفلت از تحلیل زیباییشناختی آن، یک خلا نظری در درک هنر غیرمتمرکز معاصر ایجاد کرده است. این پژوهش با هدف تبیین تطبیق مفاهیم زیباییشناختی سیبلی با کیفیات کریپتوآرت و واکاوی تأثیر تغییرپذیری معنایی بر نسبیگرایی ارزیابی صورت میپذیرد. مطالعه حاضر، به روش توصیفی-تحلیلی و تحلیل محتوای کیفی چهار اثر اِنافتی در قالبهای سهبعدی، دوبعدی، انیمیشن و تصویر انجام میشود. فرایند پاسخیابی از طریق تطبیق نظاممند مفاهیم نازیباشناختی، زیباشناختی و ترکیبی سیبلی و واکاوی نقش ذوق ادراکی در تبیین ارتباط علّی میان ویژگیها پیش میرود. دستاورد نهایی نشان میدهد، زیباییشناسی کریپتوآرت بر پایه رابطه علّی (و نه مفهومی) بین ویژگیهای فنی و ادراک مخاطب استوار است. در این هنر، انتساب کیفیات زیباشناختی بر پایۀ رابطهای غیرمکانیکی، میان ویژگیهای فنی عینی (نظیر وضوح پیکسلی یا رندرینگ) و ادراک ذوقی است که در آن، ویژگیهای فنی «شرط لازم»، اما غیرکافی برای قضاوت محسوب میشوند؛ همچنین ماهیت غیرمتمرکز پلتفرمها با تقویت «تغییرپذیری معنایی»، نسبیگرایی ارزیابی را تشدید کرده و پلتفرم را به مثابه «منشوری» تصویر میکند که ویژگیهای عینی را به تفسیرهای متنوع برای مخاطبان جهانی تجزیه مینماید. امر ضرورت حرکت به سمت «زیباییشناسی رابطهای» را اثبات مینماید؛ مدلی که در آن کیفیت، محصول تعامل سهجانبه میان ویژگی فنی، بستر پلتفرم و ذهنیت مخاطب است. این رویکرد مستلزم بازتعریف مفاهیم کلاسیک ذوق در مواجهه با جوهرۀ غیرمتمرکز هنر دیجیتال است تا پارادایمهای نوین ارزیابی در فضای بلاکچین تبیین گردند.
