برجستهسازی در شعر اخوان ثالث
نویسندگان
1 استادیار گروه زبان و ادبیّات فارسی،دانشگاه آزاد اسلامی واحد زاهدان
2 کارشناسارشد زبان و ادبیّات فارسی دانشگاه آزاد زاهدان، دبیر ادبیّات آموزش و پرورش شهرستان سراوان
doi
چکیده
بیتردید مهدی اخوان ثالث یکی از مهمترین شاعران نسل پسانیمایی است که اشعارش به تعبیر اکثر پژوهشگران ادبیّات معاصر ایران، ترکیبی است شاعرانه و هنرمندانه از سنت شعر کلاسیک فارسی و شعر نو نیمایی. اخوان ثالث نمایندة نسلی از شاعران است که هم به اجتماع و تحولات آن متعهد است و هم به لحاظ ادبی، شعرش از غنایی خاص، برخوردار است. در واقع او شاعری است که هم به فرم ادبی اهمیت میدهد و هم به محتوای شعرش توجه بسیاری میکند. از اینرو، با فهم چنین خصیصههایی در شعر او، بسیاری تلاش کردهاند تا با خوانشهای جدید، ابعاد ادبیات اخوان ثالث را، کشف و بررسی کنند. نقد ادبی که شاخة مهمی در ادبیّات مدرن بهشمارمیرود، از شاخههای متعددی برخورداراست. یکی از این شاخهها، برجستهسازی به مثابة یکی از فرمهای خوانش در متون ادبی است. برجستهسازی، به معنای بهکارگیری عناصر زبان است بهگونهای که شیوة بیان جلب نظر کند، غیرمتعارف باشد و در مقابل خودکاری زبانی، غیر خودکار باشد. این تعریف، کلیت این شیوه از نقد ادبی را توصیفمیکند. برجستهسازی به تعبیر محققان، به دو شیوه تحققمییابد: هنجارگریزی و هنجارافزایی. شعر اخوان مشحون از هنجارگریزی و هنجارافزایی است. هنجارگریزی معمولاً به اجزائی مانند: هنجارگریزی آوایی، لغوی، نحوی و معنایی تقسیم میگردد. هنجارافزایی نیز معمولاً در حوزة بدیعِ لفظی بحث میشود. در این نوع از برجستهسازی، به زبان متعارف، هنجارهایی را تحمیل میکنیم. خوانندة این مقاله به برخی از دلایل عظمت اخوان و رمز و راز اثربخشی شعرش، آشنامیشود
