از هنجارگریزی تا فرا هنجارگریزی و خاموشی در غزلیات شمس در تعامل زبان و هیجانات

نویسندگان
doi
چکیده

غزلیات مولانا که تعامل احساس و هیجان او با زبان عقل اوست، یکی از شور انگیزترین اشعار غنائی جهان است. در تعامل این هیجان و زبان و بسامد متغیر این تعامل که به چه میزان هیجانات در آفرینش غزل موثرند و به چه میزان عقل و زبان ـ شعر او را از نوعی هنجار به هنجار گریزی و در نهایت در اوج هیجانات به نوعی فرا هنجارگریزی می کشاند که نمونۀ آن را غیر از شعر او بسیار نادر می توان یافت. به شکلی که در شعر هرچه بسامد احساسات بالاتر می رود شعر او به هنجارگریزی نزدیک می شود و گاهی به اصوات بی معنی و نهایتاً به خاموشی تبدیل می شود. ما در این سیاهه به طبقه بندی این اشعار در فاصلۀ بین هنجارگریزی تا فرا هنجارگریزی و نهایتاً خاموشی که در مباحث زبان شناسی و روان شناسی مطرح گردیده است، پرداخته ایم و شرایط آن‌ها را مورد تحلیل و بررسی قرار داده ایم.