چو زدی ضربهای ضربهای نوش کن: تهدید متقابل وجهه در نمایشنامۀ «منجی در صبح نمناک»
نویسندگان
1 استادیار زبان شناسی، گروه زبان شناسی، دانشکده ادبیات و زبانهای خارجی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
2 استادیار زبان شناسی، گروه زبان شناسی، دانشکده ادبیات و زبانهای خارجی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
doi
10.30465/ls.2022.39642.2033چکیده
وجهه تصویر هر فرد از خود، در عرصۀ اجتماعی است که قابلیت از دسترفتن، حفظشدن و فزونییافتن دارد و دارای دو بعد منفی (تمایل افراد به خودمختاری) و مثبت (تمایل افراد به موردتأیید واقع شدن) است. در هر گفتگویی لاجرم ملاحظات وجهه، که خود ارتباطی تنگاتنگ با قدرت دارد، وارد میشود. در خانواده به طور سنتی قدرت در ید مردان بوده است و این تهدید وجهۀ فرودستان (اعضای خانوادۀ خود بهویژه زنان) را برای آنان سهلتر کرده است، گرچه گاهی با مقابله به مثل مواجه بودهاند. پژوهش حاضر با بررسی گفتگوهای محمود شایگان و همسرش در نمایشنامۀ «منجی در صبح نمناک»، اثر اکبر رادی، درپی بررسی اعمال تهدیدکنندۀ وجهه بر اساس مدل براون و لوینسون (1987) است تا با مقایسۀ اعمال تهدیدکنندۀ وجهۀ این دو شخصیت در طول نمایشنامه مشخص کند شخصیت زن این نمایش چگونه با شخصیتهای کلیشهای جنیسیتی زنان متفاوت است. نتایج حاکی از آن است که کتایون وجهۀ مثبت و وجهۀ منفی شوهرش را با استفاده از مخالفت، انتقاد و تقابلِ بیشتر، تهدید میکند. به عبارت دیگر، هرجا شخصیت مرد، دست به اعمال تهدیدکنندۀ وجهۀ بیشتری زده است، با تعداد عمل تهدیدکنندۀ وجهۀ بیشتری از سوی همسرش مواجه شده است.
