دیدگاه نظامی دربارۀ سخن، سخنوری و شاعری
نویسندگان
1 دبیر انجمن علمی آموزشی معلمان زبان و ادبیات فارسی خراسان رضوی، استادیار دانشگاه فرهنگیان – پردیس شهید بهشتی مشهد
2 دانشجوی دکترای زبان و ادبیات فارسی
doi
چکیده
نظامی گنجوی از شاعران بزرگ سدۀ ششم در حوزۀ ادبی آذربایجان است. خمسه یا پنج گنج مهمترین آثار به جا مانده از اوست. در این میان مخزنالاسرار منظومهای زاهدانه و شبه عارفانه است که ویژگیهای منحصر به فردی دارد. یکی از مهم ترین نکات بارز و برجستۀ این کتاب تبیین جایگاه سخن و سخنوری به خصوص مرتبۀ شاعری در دیدگاه سراینده است. سخنسرای گنجه بر ارزش فوقالعادۀ سخن و شعر تأکید ورزیده به حدّی که قطعه شعری با عنوان در فضیلت سخن و مرتبت سخنوری سروده و دیدگاههای خود را دربارۀ مقام و مرتبۀ سخن و جایگاه آن در نظام هستی بیان کرده است. سئوال پژوهش آن است که آیا دیدگاه نظامی دربارۀ سخنوری و شاعری با واقعیت منطبق بوده یا با اغراق شاعرانه بدان نگریسته و بر اساس تعصّب شاعری خویش بدان پرداخته است؟ در این مقاله اشعار آغاز مخزنالاسرار دربارۀ سخنوری و شاعری، مورد نقد و بررسی قرار گرفته و اندیشههای مختلف او همراه با تصاویر شاعرانهای که از سخن ارائه داده مورد تجزیه و تحلیل واقع شده است تا خوانندگان محترم بتوانند درک بهتری از اندیشههای نظامی در این موضوع داشته باشند.
