فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

چکیده تمامی آفرینش های هنری و ادبی انسان در هر دوره ای در ارتباط و پیوند با یک‌دیگر قرار می گیرند. به گونه ای که با تحلیل مقایسه ای میان آفرینش های هنری و ادبی انسان در یک دوره می توان به مؤلفه های سبکیِ یکسان و مشابهی دست یافت. استخراج ویژگی های سبکی مشترک میان انواع هنرها نیازمند وجود ابزارهای دقیقی است که در تمامی آفرینش های هنری و ادبی قابل سنجش باشد. بررسی عملکرد دو فرآیند انتخاب و ترکیب بر روی محور جانشینی و محور هم‌نشینی ابزاری است که امکان بررسی مقایسه ای سبکِ تمامی متون هنری و ادبی را برای سبک پژوه فراهم می کند. در این مقاله نحوة انتخاب و ترکیب نشانه های زبانی و بلاغی بر روی محور جانشینی و محور هم نشینی در شعر شاعر برجستة سبکْ موسوم به هندی بیدل دهلوی در کنار مینیاتورهای هنرمندان دورۀ گورکانی مورد بررسی قرار می گیرد تا از منظر زبان شناسی، شیوة زیبایی آفرینی این شاعر و این هنرمندان بررسی و ویژگی های سبکی مشترک آن‌ها استخراج شود. نتایج حاصل از این بررسی بیان‌گر عملکرد موازی دو فرآیند انتخاب و ترکیب در بسامدی نزدیک به هم است که کاربرد این دو فرآیند در کنار یک‌دیگر منجر به ایجاد پیچیدگی هایی در شعر بیدل و مینیاتورهای این دوره شده است. به عبارتی همان‌گونه که بیدل غزل ها را آذین بندی کرده است که درک هر بیت در گرو اندیشیدن خواننده و دست‌یابی وی به انتخاب های شاعر از روی محور جانشینی است، درک معنا و مفهوم اجزای به کار رفته در مینیاتورها نیز نیازمند دستیابی به مفاهیم نمادین انتخاب شده از روی محور جانشینی است.