بنمایههای مفهومی در اشعار پایداری فرخی یزدی
نویسندگان
doi
چکیده
بن مایه ها درون مایه هایی هستند که به شکل کلمات، عبارات، صورت های مختلف خیال و ...، در درون یک اثر هنری ظاهر می شوند و نشان دهندة جهت فکری شاعر یا نویسنده اند. این درونمایه ها به مثابة یک هستة مرکزی معناساز در اشعار هستند که با پیوند شبکه های تداعی پیرامتنی خود، بن مایه های ساختاری شعر را پایه ریزی می کنند. این زنجیره های تداعی شده، حیطة مناسبی را برای خیال بندی تصاویر شاعرانه فراهم می کنند و گرانیگاه خلاقیت های شعری هر شاعری به شمار می روند. شبکه های مورد نظر، حاصل نگریستن شاعر به یک پدیده یا موضع هستند و ماحصل زاویة دید و نگرش شاعر به یک پدیده یا موضوع، به عنوان یک ابزار شعری به شمار می آیند؛ لذا در هر دوره ای با عنایت به جریان های مختلف اجتماعی، سیاسی، سنت های ادبی و واقعیت های جامعه، در حرکتی پنهان و تدریجی، به ظهور می رسند و حتی گاهی اوقات زمینه ساز سبک های جدید را هم فراهم می سازند. از جملة ادواری که بافت موقعیتی، نقش بسزایی در خلق بن مایه ها و موتیوهای جدید آن داشته است، دورة مشروطه بود. شرایط سیاسی ـ اجتماعی حاکم در این دوره، جامعة ایران را دستخوش تغییر و تحول عمیقی کرد. با عنایت به بررسی انجام شده، در این دوره موتیف های اصلی شعر، هم در حوزة شعر و هم در حوزی نثر، مضامین زیادی را از جمله آزادی خواهی، ملی گرایی و وطن دوستی، انقلابی گری، بیداری مردم، انتقاد از از اوضاع نابه سامان جامعه و... دربر می گرفتند که زمینه ساز تصاویر تازهای در ادبیات پایداری آن دوره بودند. این مضامین در ادوار ماقبل بی سابقه یا کم سابقه بوداند و ضمن تأکید بر معنا، بر غنای زیباشناسی اثر افزودند. روش تحقیق در پژوهش پیش رو، تحلیلی ـ توصیفی بوده است.