فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

اگرچه فردوسی در شاهنامه، روایت‌گر حماسه هایی است که ملت ایران در طول سال ها و سده ها از سر گذرانده است، اما در قالب این روایت‌گری، از پرداختن به مسائل اخلاقی و انسان‌ساز غافل نبوده است. شخصیت هایی که در این اثر می بینیم، هم برای برپا داشتن کیان کشور مبارزه می کنند و هم برای اهتزاز درفش خوی و منش نیکو. یکی از مفاهیم اخلاقی در شاهنامه، خودسازی یا اصلاح از دورن است که فردوسی با بهره مندی از ظرفیت های صورت های خیالی (تشبیه، استعاره، کنایه و مجاز) آن را تشریح کرده است. در مقالۀ حاضر، با تکیه بر روش توصیفی تحلیلی، کارکرد این صنایع ادبی در تبیین مقولۀ خودسازی و به اشتراک گذاری آن با مخاطبان عام و خاص، بررسی و کاویده شده است. به نظر می رسد در میان صور خیالی، تشبیه و کنایه به ترتیب از بیشترین بسامد برخوردار بوده اند. هم‌چنین، مهم ترین شخصیت های خودساخته در شاهنامه، رستم و سیاوش هستند و در مقابل، افراسیاب، ضحاک و جمشید، از مؤلفه های خودسازی دور افتاده اند. راهکارهایی که فردوسی برای رسیدن به کمال و خودسازی ارائه کرده، با بهره گیری از ظرفیت های صور خیال، بهتر محقق شده است.