بررسی تهاجم کلامی در گفتمان مجلس ایران از چشم‌انداز بی‌ادبی زبانی کالپپر و چارچوب گونه‌شناختی رتوریک ارسطو

نویسندگان

1 استادیار پژوهشکدۀ زبانشناسی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی

2 کارشناس ارشد زبان‌شناسی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی

3 دانشیار زبان‌شناسی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی

doi
10.30465/ls.2022.37952.1996
چکیده

در این پژوهش گزیده‌هایی از گفتمان دوره دهم مجلس ایران (1395ـ1399ش) را با هدف شناسایی و واکاوی بی‌ادبی زبانی/ تهاجم کلامی بررسیده‌ایم. با این هدف، بر دو مبنای نظری ـ بی‌ادبی زبانی کالپپر (2011)، و رتوریک ارسطو (کندی، 2007) تکیه داشتیم تا رخدادهای بی‌ادبی زبانی را در متن تعداد برگزیده‌ای از جلسات پرسش مجلس شناسایی نموده، درباره شمول آن دسته از پاره‌گفت‌ها، که دربردارنده بی‌ادبی‌اند، ذیل هر یک از گونه‌های رتوریک ارسطو تصمیم‌گیری کنیم. پرسش‌های پژوهش عبارت‌اند از: کدام مقوله‌های بی‌ادبی کالپپر (2011) و با چه بسامدی در پیکره پژوهش نمود یافته‌اند؟ چند درصد از پاره‌گفت‌های دربردارنده بی‌ادبی مشاجراتی، مشاوراتی و یا منافراتی‌‌اند؟ برخی یافته‌های پژوهش: در میان مقوله‌های کالپپر (2011: 113ـ193)، از فرمول‌واره‌های مرسوم‌شده بی‌ادبی، پرسش/ پیش‌انگاری ناخوشایند و سپس توهین، و از بی‌ادبی‌های تلویحی، اظهارات دوپهلو و سپس طعنه بیش از همه نمود یافته‌اند. برخی فرمول‌واره‌ها و بیان‌های زبانی پربسامد درپیکره، به‌عنوان فرمول‌واره‌های مرسوم‌شده بی‌ادبی در گفتمان (دست‌کم آن دوره) مجلس شناسایی و معرفی شدند. 70درصد پاره‌گفت‌های دربردارنده بی‌ادبی در متن جلسات پرسش مجلس ایران ذیل گونه مشاجرات و 30درصد دیگر نیز ذیل گونه مشاورات و منافرات دسته‌‌بندی شدند.

کلیدواژه‌ها