فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

میرزا محمّد حسـن زنوزی خویی، عالم، شـاعر و متکلم برجسـته از سادات و فضلای زنوز و خوی می¬باشد؛ ظهور قاجار و حاکمیت دنبلی‌ها در آذربایجان، دوره¬ای پر رونق برای تاریخ نگاری و تذکره¬نویسی و خلق آثاری کشکول¬وار چون بحرالعلوم بوده که زنوزی هم این اثر را به زبان فارسی و عربی با درون مایة دینی، اخلاقی و عرفانی نگاشته است. دیوان شعرش، با تخلّص فانی، به زبان‌های فارسی و ترکی و عربی میباشد، که حاوی: علوم اسلامی، مباحث فلسـفی، عرفانـی، منطـق و حکمـت است. او طرحی نو در قالب مسمط و چارپاره با رنگ عرفانی در وزن دوری آورده که در بحر رجز ملایم است، که این زیبایی در آثار سایر شعرا نادر بوده و باید آن را چهارپارة نوع اول گفت. او از اشعار شعرای بزرگی چون خاقانی، عطار، سنایی، مولوی، حافظ، و فخرالدین عراقی، اوحدی مراغی تاثیر گرفته است. شعرش را با صنایع لفظی و معنوی، به شیوایی هرچه تمام بیان کرده و در بخش لفظی بسامد جناس، و در بخش معنوی بسامد تشبیهات عقلی به حسی بالاتر است و از لحاظ فکری، با بیان مفاهیم عرفانی، حکمی، اجتماعی و اخلاقی، کلام خود را پر محتوا کرده که بسامد مضامین عرفانی بسیار بالاست .هدف این مقاله بررسی سـبک نگارش دو اثر زنوزیی با عناوین بحر چهارم بحر العلوم و دیوان فانی خویی (موسوم به گنج الله) است.