بازخوانی رابطه عقل و عشق در ترازوی «معیارالصدق»
نویسندگان
1 دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد زنجان، دانشگاه آزاد اسلامی، زنجان، ایران.
2 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی ، واحد زنجان، دانشگاه آزاد اسلامی، زنجان، ایران.
3 گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد زنجان، دانشگاه آزاد اسلامی ،زنجان، ایران.
doi
چکیده
انسان با دو نیروی عقل و عشق، اشرف مخلوقات به شمار میآید و در فلسفه بر مبنای اتحاد عقل و عاقل و معقول نه تنها انسان، که هستی بر پایۀ عقل استوار گردیده است و در عرفان بر اساس نظریۀ وحدت عشق و عاشق و معشوق و دیدگاه وحدت وجودی در انسانشناسی و هستیشناسی، حاکمیت عشق به رسمیت شناخته میشود. از آن دیدگاه با ترازوی عقل باید همه چیز سنجیده شود و با یاری آن حرکت به سوی کمال معنا مییابد و از این نظر با معیار عشق میتوان به سوی کمال راه یافت. رابطه این دو را مخالفت، موافقت، همراهی و مانند آن تحلیل کردهاند اما شیخ نجم الدین رازی (573ـ 654 ق.) در رساله «معیار الصدق فی مصداق العشق» ادعا دارد که به تقریر شرح کمال عشق و کمال عقل پرداخته است که به جهت استحکام آن نیاز به بازخوانی دارد و در این مقاله با روش تحلیلی ـ انتقادی به شیوۀ کتابخانهای و استناد به منابع دست اول به بررسی معیاری که او ارائه داده است پرداخته میشود و تلاش میشود تا راهی برای ملایمت این دو نیروی مکمل در هستی و در وجود انسان پرداخته شود و نشان دهد که اگر برنامه سخت افزاری هستی را عقل تشکیل میدهد برنامۀ نرمافزاری آن نیز عشق است و کارگاهی هستی در چنبرۀ این دو نیرو به سامان قرار میگیرد.
