کمال‌گرایی سبک هندی در دیوان صائب تبریزی با تأکید بر نُه شاخص کلان شعری

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد علی آباد کتول، دانشگاه آزاد اسلامی، علی آباد کتول، ایران.

2 دانشیار، دانشگاه علوم پزشکی گلستان، گرگان، ایران.

3 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد علی آباد کتول، دانشگاه آزاد اسلامی، علی آباد کتول، ایران

4 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد علی آباد کتول، دانشگاه آزاد اسلامی، علی آباد کتول، ایران.

doi
چکیده

سبک هندی را می‌توان از مهمترین و تأثیرگذارترین سبک‌های ادبی قلمداد نمود. این سبک مولود مهاجرت برخی از شعرای عصر صفوی به هندوستان بوده که اثراتی شگرف بر ماهیت اشعار آن اوان گذارد. مسئلۀ مهم آن¬که در میان کثرت شعرای نام آور سبک هندی همچون رودکی، خاقانی، بیدل دهلوی و...، کمال این سبک را بایستی در اشعار صائب تبریزی جست. مقالة کنونی نیز تلاشی است از سوی نویسندگان آن در بررسی و ارائه پاسخی متقن و مستدل به این سوال که: «سبک هندی عمدتاً در آثار کدام شاعر و از چه طریقی به کمال خود می‌رسد؟» فرضیۀ مقاله دلالت بر این مسئله دارد که سبک هندی در آثار صائب تبریزی به نقطۀ اعلای خود می‌رسد. یافته‌های پژوهش با استفاده از روش توصیفی تحلیلی و استفاده از منابع کتابخانه‌ای نشان داد صائب با تمسّک بر نُه کلان شاخص توانست سبک هندی را به کمال خود برساند که این شاخص‌های کلان عبارتند از: تصویرگرایی پارادوکسيکال، استقلال مضامین، عمق روابط معنایی و تناسب‌های لفظی، مضامین بدون قرينه، ايجاد ترکیبات و اصطلاحات جديد، تصاوير انتزاعی، کژتابی يا دريافت‌های دوگانه، تعمّد شاعر در به بیراهه کشاندن ذهن خواننده، وابسته‌های عددیِ خاص.