«بستان¬العارفین و گلستان العابدینِ» زین العابدین شیروانی نظیره ای دیگری از گلستان سعدی
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری زبان و ادبیّات فارسی، واحد دهاقان، دانشگاه آزاد اسلامی، دهاقان، ایران.
2 دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد دهاقان، دانشگاه آزاد اسلامی، دهاقان، ایران.
3 دانشیار زبان و ادبیات فارسی، واحد دهاقان، دانشگاه آزاد اسلامی، دهاقان، ایران.
4 استاد زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران
doi
چکیده
گلستان، شاهکار بی¬بدیل سعدی، از جمله کتب نثر فارسی است که در ادبیات ایران و جهان جایگاهی خاص دارد. این کتاب همواره مورد توجه همگان، به¬ویژه شـعرا، ادبا قرار گرفته است و برخی از شعرا و نویسندگان این سرزمین، نظیره¬هایی بر آن خلق کرده¬اند؛ یکی از این آثار ارزنده نسخۀ خطّی «بستان العارفین و گلستان العابدین» اثر زین العابدین شیروانی از نویسندگان سدۀ نهم هجری قمری درعهد تیموری است. این کتاب در یک مقدمه و سه باب عمده، به نگارش درآمده است. این پژوهش به روش توصیفی- تحلیلی فراهم آمده است و ضمن معرفی این دست نوشته، به بررسی ساختار و بعضی شباهت¬های اثر با گلستان سعدی می¬پردازد. بررسی و مطالعۀ نسخه نشان می¬دهد این اثر، مضمونی عرفانی و حکمی دارد و از نظر محتوا بیشتر متوجّه مثنوی مولاناست امّا به لحاظ ساختار، بخشبندی، تبویب و شیوۀ تنظیم، شباهت در نامگذاری، تلفیق نظم و نثر و بیان مطالب در قالب حکایت، نظیر گلستان سعدی است. استفاده از آیات و احادیث نبوی از منابع الهام¬ بخش این اثر است. شیروانی با علم به احوال و اقوال برخی از زهّاد، عرفا و متکلّمین پیشین در دل برخی از حکایات به گفتار پندآموز و بعضی از زوایای زندگی و سلوک آنها اشاره کرده است.