تکرار مضامین عرفانی در اشعار کمال الدین حسین خوارزمی

نویسندگان

1 استادیار و عضو هیات علمی تمام وقت دانشگاه آزاد اسلامی واحد سلماس

doi
چکیده

با تعمق در اوراق رنگین و پر رمز و راز شعر و ادب فارسی از گذشته تا حال، بخصوص اشعار عرفانی، ملاحظه می‌گردد که شعرا، معانی و مضامین شعری خود، شعرای پیش از خود و هم عصر خود را تکرار کرده‌اند و شعر و ادب عرفانی فارسی، به نوعی تکرار معانی و مضامین واحد، در اوزان و قوافی و ردیف¬های مختلف شعری‌است و در اشعار عرفانی، به ندرت می‌توان مضمونی یافت که بی سابقۀ مطلق باشد. کمال الدین حسین خوارزمی، از شعرا و عرفای توانمند نیمۀ دوم قرن هشتم و نیمۀ اوّل قرن نهم هجری است، که در جای جای دیوان اشعارش، یک معنی و مضمون واحد عرفانی را که در اشعار شعرای پیشین و شعرای هم عصر شاعر هم سابقه دارد، به اشکال مختلف تکرار کرده‌است. در این پژوهش، اکثر مضامینِ عرفانیِ تکراری در کلّ دیوان اشعار کمال‌الدین حسین خوارزمی، که در اشعار شعرای پیشین و شعرای هم عصر شاعر هم سابقه دارد، استخراج شده و با ذکر شواهد مثالی از متون نظم و نثر پیشین عرفانی، مورد بررسی و تحلیل قرار گرفته‌است. نتیجۀ پژوهش نشان می‌دهد که در کلّ دیوان اشعار کمال‌الدین حسین خوارزمی، همچون دیگر شعرای عرفانی، به ندرت می‌توان مضمونی یافت که بی‌سابقۀ مطلق باشد.